Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 209›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 4

Nāmāṣṭottara-dviśata: Gaṇa–Chandas–Yati Catalogue and Mnemonic Coding

Devanagari script

माणवकं भात्तलगा म्नौ गौ हंसरुतं स्मृतम् / समानिका रजगला जरला गः प्रमाणिका / आभ्यामन्यद्वितानं स्यादनुष्टुप्छन्द ईरितम्

Transliteration

māṇavakaṃ bhāttalagā mnau gau haṃsarutaṃ smṛtam / samānikā rajagalā jaralā gaḥ pramāṇikā / ābhyāmanyadvitānaṃ syādanuṣṭupchanda īritam

Translation

Các dạng gọi là Māṇavaka và Bhāttalagā được truyền dạy; cũng vậy, các mô thức Mnau, Gau và Haṃsaruta được ghi nhớ. Lại có Samānikā, Rajagalā, Jaralā và Pramāṇikā. Mọi biến thể mở rộng khác phát sinh từ các dạng ấy đều được tuyên là thuộc thể Anuṣṭubh.

Word by Word
माणवकम्Māṇavaka (a metrical name/term)
माणवकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाणवक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; छन्दोनाम
भात्तलगा‘bhā-tta-la-gā’ (marker sequence)
भात्तलगा:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभा (प्रातिपदिक/गण-चिह्न) + त्त (गण-चिह्न) + ल (गण-चिह्न) + गा (गण-चिह्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; छन्दोगण-समूह-निर्देशः (bhā-tta-la-gā markers)
म्नौ‘mnau’ (marker)
म्नौ:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootम्नौ (प्रातिपदिक/गण-चिह्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; छन्दोगण-निर्देशः (‘mnau’ marker)
गौ‘gau’ (marker)
गौ:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगौ (प्रातिपदिक/गण-चिह्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; छन्दोगण-निर्देशः (‘gau’ marker)
हंसरुतम्Haṃsaruta (a metrical name/term; ‘swan-sound’)
हंसरुतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + रुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हंसस्य रुतम्)
स्मृतम्is regarded
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is remembered/considered’
समानिकाSamānikā (a metrical name/term)
समानिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमानिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; छन्दोनाम
रजगलाRajagalā (a metrical name/term)
रजगला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरज (प्रातिपदिक) + गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
जरलाJaralā (a metrical name/term)
जरला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजरला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; छन्दोनाम
गः‘ga’ (marker)
गः:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootग (प्रातिपदिक/गण-चिह्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; छन्दोगण-निर्देशः (‘ga’ marker)
प्रमाणिकाPramāṇikā (a metrical name/term)
प्रमाणिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमाणिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; छन्दोनाम
आभ्याम्by these two
आभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/उभयलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
अन्यत्other
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
वितानम्extension/spread (arrangement)
वितानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवितान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्यात्would be/is (as defined)
स्यात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अनुष्टुप्छन्दःthe Anuṣṭubh metre
अनुष्टुप्छन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुष्टुप् (प्रातिपदिक) + छन्दस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनुष्टुभः छन्दः)
ईरितम्has been stated
ईरितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootईर् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘has been declared’
Speaker

Lord Vishnu (teaching Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Named patterns (Māṇavaka, Bhāttalagā, etc.) and their variants are classified under Anuṣṭubh; rule-based inclusion of derived forms.

Vedantic Theme: Generalization from particulars (sāmānya) and rule-governed order—how knowledge is stabilized by lakṣaṇa and anvaya.

Application: When encountering variant/expanded patterns derived from these, classify and recite them as Anuṣṭubh; useful for editors, chanters, and poets.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.209 (Anuṣṭubh classification and related gaṇa-pattern lists)

Characters & Entities
V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse classifies multiple named variants as belonging to Anuṣṭubh, showing how the Purana standardizes recitation and metrical identification for accurate transmission.

It does not discuss the soul’s journey here; instead, it provides a technical prosody note—how to recognize and group certain verse-forms under the Anuṣṭubh metre used widely in Purāṇic narration.

Use it to chant and scan verses correctly: when a shloka fits these named patterns or their extensions, treat it as Anuṣṭubh for rhythm, memorization, and faithful recitation.

←Previous Verse
Next Verse→