Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 208›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 5

Āryā-Chandas Lakṣaṇa; Gīti-Bheda; Vaitālīya-Vaktra; Mātrā-to-Varṇa Transition

Devanagari script

आर्यागीतिश्चान्तगुरुर्गोतिजातेश्च लक्षणम् / षट् कला विषमे चेत्स्युः समे ऽष्टौ न निरन्तराः / समा पराश्रिता न स्याद्वैतालीये रलौ गुरुः

Transliteration

āryāgītiścāntagururgotijāteśca lakṣaṇam / ṣaṭ kalā viṣame cetsyuḥ same 'ṣṭau na nirantarāḥ / samā parāśritā na syādvaitālīye ralau guruḥ

Translation

Đây là các dấu hiệu định danh của thể Āryā và Gīti, đồng thời của loại Antaguru và phân loại Gati-jāta: ở pāda lẻ có sáu mātrā, ở pāda chẵn có tám mātrā, nhưng không được hiểu như một chuỗi liền mạch không ngắt. Một dòng ‘samā’ (mô thức chẵn) không nên lệ thuộc vào dòng khác; và trong thể Vaitālīya, mô thức gaṇa ‘ra-la’ được tính là nặng (guru).

Word by Word
आर्यागीतिःĀryāgīti (metre)
आर्यागीतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआर्या (प्रातिपदिक) + गीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (‘Āryāgīti’)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अन्तगुरुःending in a guru (heavy)
अन्तगुरुः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्त (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (‘having a heavy syllable at the end’)
गोतिGoti (metre-name)
गोति:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; छन्दोनाम
जातेःof the class/type
जातेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
षट्six
षट्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्/षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Form(सामान्यतः) नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे संख्या; ‘six’
कलाःkalās (units)
कलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
विषमेin the odd (part)
विषमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘in the odd (half)’
चेत्if
चेत्:
Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (if)
स्युःwould be
स्युः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
समेin the even (part)
समे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘in the even (part)’
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Form(सामान्यतः) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनार्थे संख्या; ‘eight’
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
निरन्तराःcontinuous/unbroken
निरन्तराः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरन्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण
समाSamā (metre-name)
समा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; छन्दोनाम (‘Samā’)
पराश्रिताdependent (on another)
पराश्रिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त, √श्रि धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘dependent on another’; तत्पुरुषः (‘para-āśrita’)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वैतालीयेin (the metre) Vaitālīya
वैतालीये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैतालीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; छन्दोनाम (‘in Vaitālīya’)
रलौin ‘ra’ and ‘la’ (positions/syllables)
रलौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootर (वर्ण-प्रातिपदिक) + ल (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; द्वन्द्वः (र + ल) छन्दोगण/वर्णसंकेतः
गुरुःguru (heavy syllable)
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
Speaker

Lord Vishnu (teaching Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Prosodic constraints: mātrā counts (6/8), non-contiguity, independence of samā line, and gaṇa-weight rule in vaitālīya (ra-la guru).

Vedantic Theme: Niyama (discipline) and saṅgati (proper arrangement): order yields intelligibility.

Application: In composition/scansion: enforce 6 mātrās in odd pādas and 8 in even without treating them as a single uninterrupted run; avoid making a samā line parasitic on another; treat ‘ra-la’ as guru in vaitālīya.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.208.3-4 (Āryā-jāti and gīti variants); Garuda Purana 1.208.6-7 (end-letters and specific gaṇa indicators)

Characters & Entities
G
Garuda
V
Vishnu

FAQs

This verse gives technical identifiers (mātrā counts and heaviness rules) used to correctly recognize and recite Āryā/Gīti-style verses, preserving accurate transmission of the text.

It states the mātrā distribution—six in the odd pāda and eight in the even—while warning that the mātrās are not to be treated as a single uninterrupted sequence, and it adds a specific heaviness rule for Vaitālīya.

Use these rules to scan (chandas-parīkṣā) and chant verses correctly—especially when studying manuscripts or preparing digital editions where metre helps validate readings.

←Previous Verse
Next Verse→