Shloka 48

Bhaiṣajya-yogas: Digestive Modakas, Vāta-Śamana Oils, Karṇa-Roga Tailas, Kuṣṭha/Śvitra Applications, Vraṇa-Cikitsā, and Medhya Preparations

Devanagari script

मधूकमाम्रसर्जञ्च बदरं पद्मकेशरम् / शिरीषबीजङ्कतकमेतत्क्वाथेन साधितम् / तैलं हन्ति व्रणांल्लेपाच्चिरकालभवानपि

Transliteration

madhūkamāmrasarjañca badaraṃ padmakeśaram / śirīṣabījaṅkatakametatkvāthena sādhitam / tailaṃ hanti vraṇāṃllepāccirakālabhavānapi

Translation

Dầu được nấu (ngấm) trong nước sắc của madhūka, nhựa cây xoài, badara (táo tàu), nhị hoa sen, hạt śirīṣa và kaṭaka—khi đắp bôi như hồ—có thể trừ diệt cả những vết thương lâu năm.

Word by Word

• मधूकम्: madhūka (mahua)
• मधूकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधूक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आम्रसर्जम्: mango and sārja (together)
• आम्रसर्जम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आम्र (प्रातिपदिक) + सर्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (समाहार)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• बदरम्: jujube (badara)
• बदरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बदर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पद्मकेशरम्: lotus-stamens
• पद्मकेशरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + केशर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मस्य केशरम्)

• शिरीषबीजङ्कतकम्: śirīṣa seeds and kataka (clearing-nut)
• शिरीषबीजङ्कतकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरीष (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक) + कटक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शिरीषस्य बीजं, कटकः/कटकम्)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)

• क्वाथेन: with decoction
• क्वाथेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्वाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• साधितम्: prepared/processed
• साधितम्: Karta (Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः ‘prepared/processed’

• तैलम्: oil
• तैलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हन्ति: destroys/cures
• हन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• व्रणान्: wounds/ulcers
• व्रणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• लेपात्: from application/as a plaster
• लेपात्: Apadana/Hetu (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: लेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

• चिरकालभवान्: long-standing/chronic
• चिरकालभवान्: Visheshana (Qualifier of व्रणान्)
• Type: Adjective
• Root: चिरकाल (प्रातिपदिक) + भवत्/भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (चिरकाले भवाः)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक/समुच्चय (even/also)

Speaker

Lord Vishnu (in discourse to Garuda)

Philosophical Teaching

Concept: Compassionate maintenance of health through disciplined preparation and correct application of remedies.

Vedantic Theme: Sattva-supporting conduct: reducing duḥkha in embodied life to enable higher aims.

Application: Prepare medicated oil by cooking it with the specified decoction; apply as lepa (topical paste) for chronic wounds under proper guidance.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.192.47 (preceding plant list); Garuda Purana 1.193.1-3 (continuation of formulations)

Characters & Entities

• Vishnu
• Garuda

FAQs

What remedy is taught in this Garuda Purana verse?

It teaches an oil processed in the decoction of madhūka, mango resin, badara, lotus-stamens, śirīṣa seeds, and kaṭaka, which is applied as a topical paste to cure wounds.

Does this verse relate to afterlife teachings like Yama’s realm or death rituals?

No—this specific shloka is a practical therapeutic instruction focused on healing chronic wounds, rather than describing Yama, preta states, or funerary rites.

What is a practical application of this wisdom today?

It highlights the Garuda Purana’s inclusion of traditional herbal therapeutics; in modern practice, one may study such formulations historically and consult qualified Ayurvedic practitioners before any medical use.