Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 170›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Dhanvantari’s Therapeutics: Jvara to Vraṇa

Fever, GI Disorders, Bleeding, Respiratory, Urinary, Swelling, and Wound Care

Devanagari script

नामैकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः धन्वन्तरिरुवाच / ज्वरो ऽष्टधा पृथग्द्वन्द्वसंघातागन्तुजः स्मृतः / मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः / शृतशीतं जलं दद्यात्पिपासाज्वरशान्तये

Transliteration

nāmaikonasaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ dhanvantariruvāca / jvaro 'ṣṭadhā pṛthagdvandvasaṃghātāgantujaḥ smṛtaḥ / mustaparpaṭakośīracandanodīcyanāgaraiḥ / śṛtaśītaṃ jalaṃ dadyātpipāsājvaraśāntaye

Translation

Dhanvantari nói: Sốt (jvara) được ghi nhớ là tám loại—phát sinh riêng lẻ, do nguyên nhân đôi, do nguyên nhân hợp tụ, và do yếu tố ngoại lai (āgantu). Nên cho uống nước đun với musta, parpaṭa, kośīra, candana, udīcya và nāgara, rồi để nguội, để dứt khát và làm dịu cơn sốt.

Word by Word
नाम(as) name/entitled
नाम:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपात/पदपूरण-अव्यय (quotative/marker: ‘named/indeed’)
एकोनसप्तत्यधिकशततमःthe 169th
एकोनसप्तत्यधिकशततमः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + ऊन (प्रातिपदिक) + सप्तति (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक) + शततम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक-समासः (एकोनसप्तति-अधिक-शततमः = 169th)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ज्वरःfever
ज्वरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अष्टधाeightfold
अष्टधा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक) + धा (अव्यय-प्रत्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (adverb: ‘in eight ways’)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: separately)
द्वन्द्वसंघातागन्तुजःarising from an external aggregate of paired factors
द्वन्द्वसंघातागन्तुजः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक) + संघात (प्रातिपदिक) + आगन्तुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहु-तत्पुरुषः (द्वन्द्वस्य संघातः; आगन्तुजः = external/caused by external factors)
स्मृतःis considered
स्मृतः:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is said/considered’
मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैःwith musta, parpaṭa, uśīra, sandal, uदीच्य, and dry ginger
मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootमुस्त (प्रातिपदिक) + पर्पट (प्रातिपदिक) + उशीर (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक) + उदीच्य (प्रातिपदिक) + नागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वसमासः (list of drugs)
शृतशीतम्boiled and cooled
शृतशीतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशृत (प्रातिपदिक; √श्रु/√श्रि? here √श्रु/√श्रि not; correct: √श्रु? actually √श्रि not; intended √श्रु?; culinary ‘boiled’ from √श्रु?; standard is √श्रु/√श्रि?; better: √श्रु (धातु) + क्त; and शीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; द्वन्द्वार्थः (शृतं च शीतं च = boiled and cooled)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पिपासाज्वरशान्तयेfor the alleviation of thirst and fever
पिपासाज्वरशान्तये:
Sampradana (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootपिपासा (प्रातिपदिक) + ज्वर (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पिपासायाः ज्वरस्य च शान्तिः)
Speaker

Dhanvantari

Philosophical Teaching

Concept: Roga-viveka (classification of disease) and pathya-aushadha (appropriate remedy) to restore balance.

Vedantic Theme: Order/knowledge applied to reduce duhkha; right means (upaya) for sustaining the body as a vehicle of dharma.

Application: For fever with thirst, prepare a decoction-water with musta, parpata, koshira, candana, udicya, and nagara; boil, cool, and administer appropriately.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.169.63 (water as anupana relieving thirst/fatigue); Garuda Purana 1.169.64-65 (disease avoidance and symptom recognition)

Characters & Entities
D
Dhanvantari

FAQs

It presents fever as eightfold, including types arising independently, from dual causes, from combined causes, and from external/agantu factors.

Cooled water prepared by boiling it with musta, parpaṭa, kośīra (vetiver), candana (sandalwood), udīcya, and nāgara (dry ginger).

It highlights a supportive hydration approach during fever—cool, herb-infused water—while recognizing different causes of fever and the need for appropriate treatment.

←Previous Verse
Next Verse→