Shloka 7

Udara-roga Nidāna: Causes, Doṣa-Types, Spleen/Liver Enlargement, and Udakodara

Devanagari script

क्षीयते बलमङ्गस्य श्वसित्यल्पो ऽविचेष्टितः / विषयावृत्तिबुद्धिश्च शोकशोषादयो ऽपिच

Transliteration

kṣīyate balamaṅgasya śvasityalpo 'viceṣṭitaḥ / viṣayāvṛttibuddhiśca śokaśoṣādayo 'pica

Translation

Sức lực các chi thể suy giảm; hơi thở trở nên ít ỏi; người ấy nằm yên, không còn hoạt động. Tâm trí cứ quay về các đối tượng dục lạc, và nỗi sầu, sự hao mòn gầy guộc cùng các khổ não tương tự cũng phát sinh.

Word by Word

• क्षीयते: diminishes, wastes away
• क्षीयते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• बलम्: strength
• बलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; क्षीयते इत्यस्य कर्तृ/कर्मभाव (sense: strength diminishes)

• अङ्गस्य: of the body/limb
• अङ्गस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचन

• श्वसिति: breathes
• श्वसिति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्वस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अल्पः: little, scant
• अल्पः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; (पुरुषः/श्वासः) इत्यस्य विशेषणम्

• अविचेष्टितः: inactive, without movement
• अविचेष्टितः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + वि + चेष्ट् (धातु) → अविचेष्टित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नञ्-पूर्वक; पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; (पुरुषः) इत्यस्य विशेषणम्

• विषय: sense-object, worldly object
• विषय: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: विषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपद (विषय-आवृत्ति-बुद्धिः)

• आवृत्ति: turning toward, recurrence
• आवृत्ति: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आ + वृत् (धातु) → आवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासमध्यपद (विषय-आवृत्ति-बुद्धिः)

• बुद्धिः: mind/intellect turned toward sense-objects
• बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (विषयेषु आवृत्तिः यस्याः सा/विषयावृत्तिः बुद्धिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• शोक: grief
• शोक: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: शोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपद (शोक-शोष-आदयः)

• शोष: drying up, emaciation
• शोष: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: शोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपद (शोक-शोष-आदयः)

• आदयः: etc., and the like (grief, wasting, etc.)
• आदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (शोक-शोष-आदयः) समाहार/इतरेतरद्वन्द्व-प्रायः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Samuccaya (Additive particle/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Medical Ayurveda

Dosha: Vata

Philosophical Teaching

Concept: As the body weakens, the mind clings to sense-objects; cultivating detachment and steadiness becomes urgent.

Vedantic Theme: Vairāgya and abhyāsa: redirecting vṛtti from viṣaya toward the Self/Bhagavan, especially as prāṇa wanes.

Application: Reduce sensory overstimulation, practice japa and contemplation, keep uplifting company, and address grief through spiritual counsel.

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: broader Pretakalpa emphasis on antima-smṛti and the consequences of mental fixation at death (thematic)

Characters & Entities

• Garuda

FAQs

What is the importance of recognizing illness signs in the Garuda Purana?

This verse lists clear markers—loss of strength, shallow breathing, inactivity, and grief/wasting—so a person can recognize decline early and turn toward disciplined living and spiritual focus.

How does this verse explain the path of the soul?

By showing how illness pulls the mind toward sense-objects and sorrow, it indirectly warns that mental state at decline matters—one should cultivate steadiness rather than fixation and distress.

Practical application of this wisdom today?

Notice early signs of weakness and breathlessness, reduce compulsive sense-distractions, and adopt calm routines (prayer, restraint, sattvic habits) to stabilize the mind during hardship.