Adhyaya 153

Verse 1

द्विपञ्चाशदुत्तरशततमो ऽध्यायः धन्वन्तरिरुदाच / अरोचकनिदान्ते वक्ष्ये ऽहं सुश्रुताधुना / अरोचको भवेद्दोषैर्जिह्वाहृदयसंश्रयैः

Dhanvantari nói: Nay, hỡi Suśruta, ta sẽ giảng về nidāna (nguyên nhân) và tướng trạng của arocaka (chán ăn). Arocaka phát sinh khi các doṣa trú ngụ nơi lưỡi và vùng tim.

Verse 2

सन्निपातेन मनसः सन्तापेन च पञ्चमः / कषायतिक्तमधुरं वातादिषु मुखं क्रमात्

Do sanni-pāta (các doṣa cùng rối loạn) và do sự bức bách của tâm ý mà phát sinh một trạng thái thứ năm. Và trong các chứng bắt đầu từ vāta v.v., vị trong miệng lần lượt trở thành: chát (kaṣāya), đắng (tikta), rồi ngọt (madhura).

Verse 3

सर्वं वीतरसं शोकक्रोधादिषु यथा मनः / छर्दिदोषैः पृथक्सर्वैर्दुष्टैरन्यैश्च पञ्चमः

Ở trạng thái thứ năm, tâm trở nên hoàn toàn nhạt vị và dửng dưng đối với sầu khổ, giận dữ và các thứ tương tự; lại còn bị hành hạ riêng rẽ bởi các chứng nôn mửa và nhiều bệnh tật hư hoại khác nhau.

Verse 4

उदानो ऽधिकृतान्दोषान्सर्वं सन्ध्यर्हमस्यति / आशु क्लेशो ऽस्य लावण्यप्रसेकारुचयः क्रमात्

Rồi udāna-vāyu nắm quyền, tống xuất mọi uế trược trong thân; và nhanh chóng, theo thứ tự, khổ não ập đến—sắc diện tàn phai, nước bọt và vị giác dần suy giảm.

Verse 5

नाभिपृष्ठं रुजत्याशु पार्श्वे चाहारमुत्क्षिपेत् / ततो विच्छ्रिन्नल्पाल्पकषायं फेनिलं वमेत्

Khi đau nhói nhanh ở vùng rốn và lưng, hai bên sườn cũng bị hành, người ấy nôn bật thức ăn. Rồi sau đó nôn liên tiếp—từng chút một—ra chất lẫn mật, sủi bọt.

Verse 6

शब्दोद्गरयुतः कृच्छ्रमनुकृच्छ्रेण वेगवत् / कासास्यशोषकं वातात्स्वरपीडासमन्वितम्

Kèm theo ợ hơi ồn ào và hơi thở gấp khó nhọc, càng lúc càng nặng, một cơn khổ cấp tốc phát sinh—ho, khô miệng, và chứng phong (vāta) khiến tiếng nói đau rát, căng thắt.

Verse 7

पित्तात्क्षारोदकनिभं धूम्रं हरितपीतकम् / सासृगम्लं कटुतिक्तं तृण्मूर्छादाहपाकवत्

Từ pitta (mật) phát sinh một thứ dịch như nước kiềm, trông như khói, màu vàng xanh; lẫn máu và vị chua, đắng và cay, gây khát nước, ngất lịm, nóng rát và cảm giác như bị “nấu chín” bên trong, tức viêm nung.

Verse 8

कफात्स्निग्धं घनं पीतं श्लेष्मतस्तु समाक्षिकम् / मधुरं लवणं भूरि प्रसक्तं लोमहर्षणम्

Do kapha tăng thịnh, nó trở nên nhờn, đặc và vàng; do đờm nên kèm theo những ruồi nhỏ li ti. Vị vừa ngọt vừa mặn, tiết ra nhiều, dai dẳng, khiến nổi da gà (lông dựng).

Verse 9

मखश्वयथुमाधुर्यतन्द्राहृल्लासकासवान् / सर्वैर्लिङ्गैः समापन्नस्त्याज्यो भवति सर्वथा

Người có mùi hôi, sưng phù, vị ngọt ngấy, uể oải, tim bồn chồn và ho—mang đủ mọi dấu hiệu ấy—thì phải tuyệt đối tránh xa bằng mọi cách.

Verse 10

सर्वं यस्य च विद्विष्टं दर्शनश्रवणादिभिः / वातादिनैव संक्रुद्धकृमिदुष्टान्नजे गदे / शूलवेपतुहृल्लासो विशेषात्कृमिजे भवेत्

Khi một người sinh tâm chán ghét mọi thứ—đối với cảnh thấy, tiếng nghe và các cảm giác khác—và do vāta cùng các doṣa khác bốc loạn, phát sinh bệnh do trùng (kṛmi) và do thức ăn ô uế, thì sẽ có đau quặn, run rẩy và buồn nôn/ói khan—đặc biệt trong chứng bệnh do trùng sinh (kṛmija).