Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 147›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 29

Jvara-Nidāna-Lakṣaṇa: Causes, Doṣic Types, Āma/Nirāma Stages, and Prognosis of Fever

Devanagari script

कामाद्भ्रमो ऽरुचिर्दाहो ह्रीनिद्राधीधृतिक्षयाः / ग्रहादौ सन्निपातस्य रूपादौ मरुतस्तयोः

Transliteration

kāmādbhramo 'rucirdāho hrīnidrādhīdhṛtikṣayāḥ / grahādau sannipātasya rūpādau marutastayoḥ

Translation

Từ dục vọng quá độ phát sinh rối loạn, chán ăn, nóng rát, mất sự thẹn thùng, giấc ngủ bất an, và suy giảm trí tuệ cùng sự vững tâm. Trong các trạng thái như bị quỷ thần/“graha” ám và tương tự, đó là dấu hiệu của sannipāta (rối loạn phối hợp tam doṣa); còn hình tướng và các đặc điểm kèm theo cho thấy tác động của vāta (khí phong) trong những trạng thái ấy.

Word by Word
कामात्from desire/lust
कामात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
भ्रमःdizziness/delusion
भ्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अरुचिःloss of appetite
अरुचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअरुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दाहःburning sensation
दाहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ह्रीshame
ह्री:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootह्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गणना बहुवचनान्ते)
निद्राsleep
निद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गणना बहुवचनान्ते)
धीintellect
धी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गणना बहुवचनान्ते)
धृतिsteadfastness
धृति:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गणना बहुवचनान्ते)
क्षयाःlosses/declines
क्षयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ह्री-निद्रा-धी-धृति’ इत्यादीनां क्षयाः (losses)
ग्रहादौin (cases) beginning with seizure/possession
ग्रहादौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रह + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (ग्रहः आदिः यस्मिन्/यत्र)
सन्निपातस्यof the tridoṣa-combination (sannipāta)
सन्निपातस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसन्निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
रूपादौin the symptoms beginning with appearance/form
रूपादौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरूप + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (रूपम् आदिः यस्मिन्)
मरुतःof Vāta (wind-humor)
मरुतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (वात-दोषः)
तयोःof those two
तयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
Speaker

Lord Vishnu (in instruction to Garuda)

Medical Ayurveda

Dosha: Vata

Philosophical Teaching

Concept: Kāma as a destabilizer of mind and body; disciplined discernment of doṣic patterns (sannipāta vs vāta) in graha/possession-like states.

Vedantic Theme: Indriya-nigraha and antaḥkaraṇa-śuddhi: reducing kāma supports sattva and steadiness (dhṛti) conducive to higher knowledge.

Application: Moderate compulsive desire; prioritize sleep, diet, and mental steadiness; in altered states, seek competent assessment to distinguish tridoṣic crisis from vāta-dominant disturbance.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.147 (kāma-hetu symptoms; graha/ādi; sannipāta and marut/vāta lakṣaṇa)

Characters & Entities
M
Marut (Vata)
G
Graha (spirit/possession)

FAQs

This verse treats sannipāta as a serious mixed doṣa condition, identified through clusters of symptoms like confusion, burning, insomnia, and decline of intellect and steadiness.

Rather than the after-death journey, this passage focuses on embodied life: it links intense desire (kāma) to mental and physical disturbance, showing how inner impulses affect the subtle mind and bodily humors.

Use it as a self-check: when desire-driven agitation brings insomnia, burning, and mental instability, reduce stimulants and excess indulgence, cultivate restraint, and seek qualified Ayurvedic/medical guidance for doṣa-balancing care.

←Previous Verse
Next Verse→