Shloka 13

Budhāṣṭamī / Mahārudra Vrata: Procedure, Mantra, and the Story of Kauśika and Vijayā

Devanagari script

दिव्यस्त्रीणां च पूजादीन्दृष्ट्वा चाप्यथ विस्मितः / स ता गत्वा ययाचे ऽन्नं सानुजो ऽहं बुभुक्षितः

Transliteration

divyastrīṇāṃ ca pūjādīndṛṣṭvā cāpyatha vismitaḥ / sa tā gatvā yayāce 'nnaṃ sānujo 'haṃ bubhukṣitaḥ

Translation

Thấy các nghi lễ cúng dường và những việc thờ phụng do các thiên nữ thực hiện, người ấy kinh ngạc. Rồi người đến gần họ và xin thức ăn, nói: “Tôi đói, cùng với em trai tôi.”

Word by Word

• दिव्यस्त्रीणाम्: of the divine women
• दिव्यस्त्रीणाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण-पूर्वपदक समास (of divine women)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• पूजादीन्: worship and the like
• पूजादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’ अन्त-समास (worship etc.)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having seen)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (also)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then)

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्मि/विस्मि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (astonished)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तान्: them (those women)
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (ताः → तान् इति पाठभेद/लिप्यन्तर-दोषः सम्भवः)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Non-finite/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (having gone)

• ययाचे: begged/asked
• ययाचे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सानुजः: with (his) younger brother
• सानुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘सह’) + अनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-समास (with younger brother)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बुभुक्षितः: hungry
• बुभुक्षितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बुभुक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भुज् धातोः देशिदेरिवेटिव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (hungry)

Speaker

Likely Lord Vishnu (narrating to Garuda/Vinatā-putra), contextual narrative voice

Medical Ayurveda

Dosha: Vata

Philosophical Teaching

Concept: Approaching the sacred with humility; need can be voiced without aggression, through supplication.

Vedantic Theme: Ahaṅkāra-śamana (softening of ego) before the divine order (ṛta/dharma).

Application: When seeking help, approach respectfully; recognize sacred contexts and align one’s request with decorum.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: karuna

Geographic Context

Type: tīrtha-like ritual clearing

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.132.14 (instruction to perform a vow; Budha worship)

Characters & Entities

• Divya-striyaḥ (celestial women)

FAQs

What is the importance of pūjā (worship) in the Garuda Purana?

This verse highlights pūjā as an observable, structured rite (with associated offerings) that even astonishes the onlooker, underscoring ritual practice as a visible expression of dharma.

How does this verse explain the path of the soul?

Indirectly: the narrative emphasizes need and dependence (hunger, seeking food), a recurring motif in Garuda Purana’s broader discussions where beings in transitional states rely on merit and support—often expressed through offerings and charitable acts.

Practical application of this wisdom today?

Value anna-dāna and hospitality: feeding the hungry is a direct, dharmic response to suffering and complements ritual observance with compassionate action.