Shloka 25
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
दत्तेषु कर्मकारिभ्यो निखिलेषु धनेषु च / असंबूर्णं तु तत्कर्म दृष्ट्वा चिन्ताकुलो ऽभवत्
Transliteration
datteṣu karmakāribhyo nikhileṣu dhaneṣu ca / asaṃbūrṇaṃ tu tatkarma dṛṣṭvā cintākulo 'bhavat
Translation
Dẫu đã trao hết của cải cho thợ làm công, thấy công việc vẫn chưa hoàn thành, ông liền bối rối vì lo âu.
Word by Word
दत्तेषुin the given (things)
दत्तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त; √दा दाने)
FormLocative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग); past passive participle used adjectivally
कर्मकारिभ्यःto the workers/labourers
कर्मकारिभ्यः:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootकर्मकारिन् (प्रातिपदिक)
FormDative (4th/चतुर्थी), Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
निखिलेषुin all
निखिलेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिखिल (प्रातिपदिक)
FormLocative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
धनेषुin the monies/wealth
धनेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
FormLocative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
असंबूर्णम्incomplete
असंबूर्णम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootअ-सम्पूर्ण (प्रातिपदिक)
FormAccusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (विरोध/अवधारणार्थक अव्यय)
तत्that
तत्:
विशेषण (Determiner)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), used as determiner; agreeing with कर्म
कर्मwork/task
कर्म:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकर्म (प्रातिपदिक)
FormAccusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल (Prior action to main verb)
TypeVerb
Rootदृष्ट्वा (कृदन्त; √दृश् दर्शने)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव), prior action
चिन्ताकुलःdistressed with worry
चिन्ताकुलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootचिन्ता+आकुल (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: चिन्तया आकुलः
अभवत्became
अभवत्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)