Shloka 46
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
क्रुद्धः प्रसीदति हठात्तस्य दर्शनहर्षितः / अष्टादशसु विद्यासु निरूढिमभिगच्छति
Transliteration
kruddhaḥ prasīdati haṭhāttasya darśanaharṣitaḥ / aṣṭādaśasu vidyāsu nirūḍhimabhigacchati
Translation
Kẻ đang giận dữ cũng bỗng nhiên dịu lại, hân hoan khi được diện kiến Ngài. Và trong mười tám môn minh triết, Ngài đạt đến chỗ thành tựu vững chắc.
Word by Word
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle): 'angered'
प्रसीदतिbecomes pleased/relents
प्रसीदति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सद् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हठात्suddenly/abruptly
हठात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहठ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-निभम्; पञ्चमी-रूपेण क्रियाविशेषण (adverb: suddenly/forcibly)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
दर्शन-हर्षितःdelighted by (his) sight
दर्शन-हर्षितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदर्शन (प्रातिपदिक) + हर्षित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थ (दर्शनेन हर्षितः)
अष्टादशसुin the eighteen
अष्टादशसु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअष्टादशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; द्विगु-संख्या (in eighteen)
विद्यासुsciences/branches of knowledge
विद्यासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण (locative)
निरूढिम्full mastery/attainment
निरूढिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरूढि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
अभिगच्छतिattains/reaches
अभिगच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + गम् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद