Shloka 88
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
बहुना किमिहोक्तेन तत्त्वभूतमिदं शृणु / न पक्षपातान्न स्नेहान्न मोहाद्वा मयोच्यते
Transliteration
bahunā kimihoktena tattvabhūtamidaṃ śṛṇu / na pakṣapātānna snehānna mohādvā mayocyate
Translation
Nói nhiều để làm gì? Hãy nghe điều chân thật này. Ta nói không vì thiên vị, không vì luyến ái, cũng không vì mê muội.
Word by Word
बहुनाwith much (talk)
बहुना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (बहु as substantive), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘बहुना’ = ‘by much/with much (talk)’
किम्what
किम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
इहhere
इह:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb: here)
उक्तेनby what has been said
उक्तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउक्त (प्रातिपदिक; √वच् क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used substantively)
तत्त्व-भूतम्the essential truth
तत्त्व-भूतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतत्त्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तत्त्वं भूतम् = truly real/essential)
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शृणुhear; listen
शृणु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु; √श्रु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
नnot
न:
निषेध (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
पक्षपातात्from partiality
पक्षपातात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootपक्षपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
नnor
न:
निषेध (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
स्नेहात्from affection
स्नेहात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
नnor
न:
निषेध (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
मोहात्from delusion
मोहात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: or)
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
उच्यतेis said
उच्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु; √वच्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)