Shloka 29
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
मित्री च शोडिशश्चैव चर्याख्यः कुम्भसम्भव / तैः सृष्टा बहवो लोकारक्षार्थं पादुकात्मकाः
Transliteration
mitrī ca śoḍiśaścaiva caryākhyaḥ kumbhasambhava / taiḥ sṛṣṭā bahavo lokārakṣārthaṃ pādukātmakāḥ
Translation
Đó là Mitrī, Śoḍiśa, Caryākhya và Kumbhasambhava. Nhờ các ngài, nhiều thế giới đã được tạo lập dưới hình tướng “Pādukā” để hộ trì muôn loài.
Word by Word
मित्रीMitrī
मित्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्री (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शोडिशःŚoḍiśa
शोडिशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशोडिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
चर्या-आख्यः(one) named Caryā
चर्या-आख्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचर्या (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘named Caryā’)
कुम्भ-सम्भवO Pot-born one (Agastya)
कुम्भ-सम्भव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘born from a pot’)
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), बहुवचन; सर्वनाम
सृष्टाःwere created
सृष्टाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (agreeing with पादुकात्मकाः/लोकाः implied)
लोक-रक्षा-अर्थम्for the protection of the worlds
लोक-रक्षा-अर्थम्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootलोक (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; नपुंसकलिङ्ग-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (purpose adverbial: ‘for the sake of world-protection’)
पादुक-आत्मकाःhaving the form of sandals
पादुक-आत्मकाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपादुका (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (‘having the nature/form of sandals’)