Shloka 40
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
पिहिता ललिता देव्या मूतर्लोहितसिन्धुवत् / तरुणार्कसहस्राभा चन्द्रवच्छीतला ह्यपि / मुहुः प्रवाहरूपेण प्रसरन्ती महामुने
Transliteration
pihitā lalitā devyā mūtarlohitasindhuvat / taruṇārkasahasrābhā candravacchītalā hyapi / muhuḥ pravāharūpeṇa prasarantī mahāmune
Translation
Hỡi Mahāmuni, nó được Nữ thần Lalitā che phủ, như dòng sông đỏ màu đồng. Rực sáng như ngàn mặt trời non, mà vẫn mát lành như trăng; và hết lần này đến lần khác, nó lan tỏa theo hình thái dòng chảy.
Word by Word
पिहिताcovered/closed
पिहिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपिधा (धातु)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘covered/closed’
ललिताcharming
ललिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootललित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beautiful/charming’
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case/instrumental), एकवचन
मूत-लोहित-सिन्धु-वत्like a urine-red river
मूत-लोहित-सिन्धु-वत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूत (प्रातिपदिक) + लोहित (प्रातिपदिक) + सिन्धु (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
Formअव्ययवत्-प्रयोगः; ‘-वत्’ उपमानवाचक (like); समासः—‘मूतलोहितसिन्धु’ (urine-red river) + वत्
तरुण-अर्क-सहस्र-आभाhaving the radiance of a thousand young suns
तरुण-अर्क-सहस्र-आभा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतरुण (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘तरुणार्कसहस्रस्य आभा यस्याः’ (brightness of a thousand young suns)
चन्द्र-वत्like the moon
चन्द्र-वत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
Formउपमानवाचक ‘-वत्’ (like); indeclinable-like usage
शीतलाcool
शीतला:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीतल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘cool’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक/अप्यर्थक निपात (also/even)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly/again and again)
प्रवाह-रूपेणin the form of a stream/flow
प्रवाह-रूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रवाह (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः—‘प्रवाहस्य रूपेण’
प्रसरन्तीspreading forth
प्रसरन्ती:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृ (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘spreading/flowing forth’
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् मुनिः’