Shloka 1

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्

Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī

Devanagari script

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच चिन्तामणिगृहस्याग्निदिग्भागे कुन्दमानकम् / योजनायामविस्तारं योजनोच्छासचातकम्

Transliteration

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne mahāpadmāṭavyārghyasthāpanakathanaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ hayagrīva uvāca cintāmaṇigṛhasyāgnidigbhāge kundamānakam / yojanāyāmavistāraṃ yojanocchāsacātakam

Translation

Như vậy, trong Thánh Đại Purāṇa Brahmāṇḍa, phần Hậu, nơi cuộc đối thoại giữa Hayagrīva và Agastya, trong truyện tích về Lalitā, chương thứ ba mươi lăm mang tên “Thuật việc an lập lễ arghya tại rừng Đại Liên Hoa”. Hayagrīva nói: Ở phía Agni (hướng lửa) của cung điện Chintāmaṇi có một hồ Kundamānaka, bề ngang một do-tuần, bề sâu một do-tuần và một phần tư.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे: in the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
• श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री-ब्रह्माण्ड-महा-पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (loc. sg.)

• उत्तरभागे: in the latter section
• उत्तरभागे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर-भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (loc. sg.)

• हयग्रीवागस्त्यसंवादे: in the dialogue of Hayagrīva and Agastya
• हयग्रीवागस्त्यसंवादे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हयग्रीव-अगस्त्य-संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (loc. sg.)

• ललितोपाख्याने: in the Lalitā episode/narrative
• ललितोपाख्याने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ललिता-उपाख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (loc. sg.)

• महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्: the account of establishing the arghya in the Mahāpadma forest
• महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्: Karta (कर्ता; शीर्षक)
• Type: Noun
• Root: महापद्माटवी-अर्घ्य-स्थापन-कथन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शीर्षक/नाम (neut. nom. sg.)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक (title marker)

• पञ्चत्रिंशः: thirty-fifth
• पञ्चत्रिंशः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चत्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (nom. sg.)

• हयग्रीवः: Hayagrīva
• हयग्रीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हयग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता/कर्ता (nom. sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• चिन्तामणिगृहस्य: of the wish-fulfilling gem-palace
• चिन्तामणिगृहस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: चिन्तामणि-गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (gen. sg.)

• अग्निदिग्भागे: in the direction of Agni (southeast) part
• अग्निदिग्भागे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि-दिक्-भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (loc. sg.)

• कुन्दमानकम्: a measure/structure called ‘kundamānaka’ (kunda-like)
• कुन्दमानकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुन्द-मानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (acc. sg.)

• योजनायाम: in (the measure of) a yojana
• योजनायाम: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योजना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; परिमाणे अधिकरण (loc. sg., ‘in extent of’)

• विस्तारम्: breadth/extent
• विस्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (acc. sg.)

• योजनउच्छासचातकम्: having a yojana as its height/‘breath’ and (measure) cātaka
• योजनउच्छासचातकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योजन-उच्छ्वास-चातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neut. acc. sg. qualifying कुन्दमानकम्)