Shloka 95
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तथा बभूव तुमुलं युद्धं शक्तिसुरद्विषाम् / यथा मृत्युरवित्रस्तः प्रजाः संहरते स्वयम्
Transliteration
tathā babhūva tumulaṃ yuddhaṃ śaktisuradviṣām / yathā mṛtyuravitrastaḥ prajāḥ saṃharate svayam
Translation
Thế rồi bùng lên một trận chiến cuồng liệt giữa các Shakti và bọn thù nghịch chư Thiên, dữ dội như Thần Chết không hề run sợ tự tay thu gom muôn dân.
Word by Word
तथाthus, in that manner
तथा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘एवम्’
बभूवbecame, was
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तुमुलम्tumultuous, fierce
तुमुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘युद्धम्’ विशेषणम्
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
शक्ति-सुरद्विषाम्of the spears and the gods’ enemies (demons)
शक्ति-सुरद्विषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सुरद्विष् (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्वः (शक्तयः च सुरद्विषः), षष्ठी-बहुवचन
यथाas, just as
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/सम्बन्धबोधक): ‘येन प्रकारेण’
मृत्युःDeath
मृत्युः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
अवित्रस्तःunafraid
अवित्रस्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रस् (धातु) + वि (उपसर्ग) + अ- (निषेध) → अवित्रस्त (कृदन्त, क्त)
Formनञ्-पूर्वक क्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘मृत्युः’ विशेषणम्
प्रजाःcreatures, subjects
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन
संहरतेwithdraws, destroys
संहरते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + सम् (उपसर्ग) → संहर्
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
स्वयम्by himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (स्वतन्त्रकर्तृबोधक/adverb): ‘स्वतः’