Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

यथा शक्तिर्महाराज्ञ्या देडिन्यश्च तथाखिलम् / विशेषस्तु परं तस्याः साचिव्ये तत्करे स्थितम् / महाराज्ञीवितीर्णं तदाज्ञामुद्राङ्गुलीयकम्

yathā śaktirmahārājñyā deḍinyaśca tathākhilam / viśeṣastu paraṃ tasyāḥ sācivye tatkare sthitam / mahārājñīvitīrṇaṃ tadājñāmudrāṅgulīyakam

Như quyền lực của Đại Vương Hậu và như Đeḍinī, mọi sự đều như thế. Nhưng điều tối thượng đặc biệt của nàng là quyền phụ tá nằm trong tay nàng—chiếc nhẫn ấn lệnh, dấu ấn mệnh lệnh do chính Đại Vương Hậu ban trao.

yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध/तुलना)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya; comparative particle (यथा = as/just as)
śaktiḥpower, capability
śaktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
mahārājñyāby the great queen
mahārājñyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmahārājñī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Singular (एकवचन)
deḍinyaḥfemale agents/attendants (deḍinīs)
deḍinyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeḍinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
tathāso, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; correlative adverb (तथा = so/likewise)
akhilamthe whole, entire
akhilam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन); used adjectivally
viśeṣaḥdistinction, special feature
viśeṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/विरोध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; adversative/contrast particle (तु)
paramsupreme, highest
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (प्रथमा/द्वितीया) Singular (एकवचन); predicative usage
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (षष्ठी) Singular (एकवचन)
sācivyein the office of secretaryship/ministerial service
sācivye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsācivya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
tat-karein her hand
tat-kare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) compound; Masculine (पुंलिङ्ग) Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
sthitamplaced, situated
sthitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsthā (धाातु) → sthita (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त, PPP); Neuter (नपुंसकलिङ्ग) Nominative/Accusative Singular (प्रथमा/द्वितीया एकवचन)
mahārājñī-vītīrṇambestowed/issued by the great queen
mahārājñī-vītīrṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahārājñī (प्रातिपदिक) + vi-tṝ (धाातु) → vitīrṇa (कृदन्त)
FormTatpuruṣa (तृतीया-तत्पुरुष: ‘by the queen’); PPP (क्त) vitīrṇa; Neuter Nominative/Accusative Singular (प्रथमा/द्वितीया एकवचन)
tat-ājñā-mudrā-aṅgulīyakamthat signet-ring of command
tat-ājñā-mudrā-aṅgulīyakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ājñā (प्रातिपदिक) + mudrā (प्रातिपदिक) + aṅgulīyaka (प्रातिपदिक)
FormMulti-member Tatpuruṣa (determinative): ‘that-command-seal-ring’; Neuter (नपुंसकलिङ्ग) Nominative/Accusative Singular (प्रथमा/द्वितीया एकवचन)