Shloka 26
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अक्षौहिणीसहस्राणामष्टकं समरोद्धतम् / कर्षती कल्पविश्लेषनिर्मर्यादाब्धिसंनिभम्
Transliteration
akṣauhiṇīsahasrāṇāmaṣṭakaṃ samaroddhatam / karṣatī kalpaviśleṣanirmaryādābdhisaṃnibham
Translation
Nàng kéo lôi tám nghìn đạo quân Akṣauhiṇī đang cuồng nộ nơi chiến địa, dữ dội như biển cả vô bờ trong thời kỳ tan rã của một kiếp (kalpa).
Word by Word
अक्षौहिणी-सहस्राणाम्of thousands of army-units
अक्षौहिणी-सहस्राणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; ‘of thousands of akṣauhiṇīs (army-units)’
अष्टकम्a set of eight
अष्टकम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘a set of eight’
समर-उद्धतम्battle-fierce
समर-उद्धतम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसमर (प्रातिपदिक) + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-भाव; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘arrogant/fierce in battle’ (qualifying अष्टकम्)
कर्षतीdragging
कर्षती:
कर्ता (कर्ता/Agent)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान कृदन्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘dragging/drawing’
कल्प-विश्लेष-निर्मर्याद-अब्धि-संनिभम्like a boundless ocean at cosmic dissolution
कल्प-विश्लेष-निर्मर्याद-अब्धि-संनिभम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + विश्लेष (प्रातिपदिक) + निर्मर्याद (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘like an ocean without bounds at the dissolution of an aeon’ (qualifying the dragged mass/force)