Shloka 75
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तत्र स्थिताभिर्दुष्टाभिर्देवताभिः सहैव सः / परागशेषतां नीत्वा तद्यन्त्रं प्रक्षिपद्दिवि
Transliteration
tatra sthitābhirduṣṭābhirdevatābhiḥ sahaiva saḥ / parāgaśeṣatāṃ nītvā tadyantraṃ prakṣipaddivi
Translation
Tại đó, cùng với những thần linh hung ác đang đứng, Ngài nghiền cơ quan ấy chỉ còn bụi mịn, rồi ném tung lên trời cao.
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (तत्र)
Formअव्यय (adverb) ‘there’
sthitābhiḥby those standing (there)
sthitābhiḥ:
Sahakārī/Hetu (सहकारी/हेतु)
TypeAdjective
Rootsthita (स्था-धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; ‘by the stationed (ones)’
duṣṭābhiḥby the wicked
duṣṭābhiḥ:
Sahakārī (सहकारी)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (दुष्ट-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; qualifying ‘devatābhiḥ’
devatābhiḥby the deities
devatābhiḥ:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootdevatā (देवता-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
sahatogether with
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (सह)
Formअव्यय (preposition-like) ‘together with’; governs instrumental
evaindeed, just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव)
Formनिपात (emphatic particle)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
parāga-śeṣatāmto the state of being mere dust/remnant
parāga-śeṣatām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparāga (पराग-प्रातिपदिक) + śeṣatā (शेषता-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः ‘परागः एव शेषः यस्यां सा अवस्था’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; state/condition as object of ‘nītvā’
nītvāhaving reduced (it)
nītvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnī (नी-धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having led/made’
tat-yantramthat contrivance/engine
tat-yantram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + yantra (यन्त्र-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (सर्वनाम-पूर्वपद) ‘तत् यन्त्रम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
prakṣipatthrew
prakṣipat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kṣip (क्षिप्-धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘threw/cast’
diviinto the sky
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (दिव्/द्यौ-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (द्यौः), सप्तमी एकवचन; Locative ‘in the sky’