Shloka 72
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तया कृताशीः स महान्गणनाथो गजाननः / जयविघ्नमहायन्त्रंभेत्तुं वेगाद्विनिर्ययौ
Transliteration
tayā kṛtāśīḥ sa mahāngaṇanātho gajānanaḥ / jayavighnamahāyantraṃbhettuṃ vegādviniryayau
Translation
Được nàng ban phúc, Đại Gaṇanātha, đấng Gajānana (đầu voi), liền lao đi thật nhanh để phá tan đại cơ quan “Jaya‑Vighna”.
Word by Word
tayāby her
tayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; pronoun ‘she/that (f.)’, Instrumental singular
kṛta-āśīḥone who has given a blessing / blessed
kṛta-āśīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय) + āśis (आशिस्-प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः) ‘कृता आशीर्यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; past participial adjective
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; pronoun, Nominative singular
mahāngreat
mahān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahat (महत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective qualifying ‘saḥ’
gaṇa-nāthaḥlord of the gaṇas
gaṇa-nāthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (गण-प्रातिपदिक) + nātha (नाथ-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ‘गणानां नाथः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
gaja-ānanaḥthe elephant-faced one
gaja-ānanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaja (गज-प्रातिपदिक) + ānana (आनन-प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘गजाननं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
jaya-vighna-mahā-yantramthe great contrivance/engine of Jayavighna
jaya-vighna-mahā-yantram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय-प्रातिपदिक) + vighna (विघ्न-प्रातिपदिक) + mahā (महा-प्रातिपदिक) + yantra (यन्त्र-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; object of ‘bhettum’
bhettumto break
bhettum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootbhid (भिद्-धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to split/break’
vegātfrom/with speed
vegāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootvega (वेग-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; Ablative singular (source/cause)
viniryayauwent forth
viniryayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√yā (या-धातु) उपसर्गः वि+निर्
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect ‘went out/forth’