Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 66
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अत्र यत्प्राप्तरूपं तन्महाराज्ञि प्रपद्यताम् / इत्युक्त्वा सह दण्डिन्या मन्त्रिणी प्रणतिं व्यधात्
Transliteration
atra yatprāptarūpaṃ tanmahārājñi prapadyatām / ityuktvā saha daṇḍinyā mantriṇī praṇatiṃ vyadhāt
Translation
Nàng tâu: “Muôn tâu Đại Vương Hậu, ngay tại đây xin Người thuận nhận tình thế đã đến.” Nói xong, nữ tể tướng cùng vị chấp hình cúi mình đảnh lễ.
Word by Word
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
यत्whatever (that which)
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
प्राप्त-रूपम्the form/state that has come about
प्राप्त-रूपम्:
Pratipādya (प्रातिपाद्य)
TypeNoun
Rootप्राप्त (कृदन्त; प्र+आप् धातु, क्त) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (प्राप्तं रूपं यत्)
तत्that
तत्:
Pratipādya (प्रातिपाद्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (correlative)
महाराज्ञिO great queen
महाराज्ञि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
प्रपद्यताम्let it be accepted/resorted to
प्रपद्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+पद् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा/अनुज्ञा
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्यय
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सहwith
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like; ‘with’), सह-योगे तृतीया अपेक्षा
दण्डिन्याwith the daṇḍinī (female officer)
दण्डिन्या:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootदण्डिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
मन्त्रिणीthe minister (female)
मन्त्रिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रणतिम्bow, obeisance
प्रणतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
व्यधात्made, performed
व्यधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; वि-उपसर्ग