Shloka 6
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
कथमेवं विनिःशेषं हतायूयं दुराशयाः / अप्रधृष्यभुजासत्त्वान्भवतो मत्कुलाङ्कुरान् / कथमेकपदे दुष्टा वनिता संगरे ऽवधीत्
Transliteration
kathamevaṃ viniḥśeṣaṃ hatāyūyaṃ durāśayāḥ / apradhṛṣyabhujāsattvānbhavato matkulāṅkurān / kathamekapade duṣṭā vanitā saṃgare 'vadhīt
Translation
Sao các con lại bị giết sạch bởi một người đàn bà độc ác, lòng đầy vọng tưởng? Các con vốn là những dũng sĩ cánh tay bất khả khuất, là mầm non của tông tộc ta; cớ sao chỉ trong khoảnh khắc, mụ ấy lại giết các con giữa chiến trường?
Word by Word
kathamhow?
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how?)
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/so)
viniḥśeṣamcompletely
viniḥśeṣam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviniḥśeṣa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative: completely, without remainder)
hatāḥkilled / slain
hatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Roothan (हन् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
yūyamyou (all)
yūyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (युष्मद्-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
durāśayāḥof evil intent / ill-minded
durāśayāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurāśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
apradhṛṣya-bhuja-sattvānthose with invincible arm-strength
apradhṛṣya-bhuja-sattvān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-pradhṛṣya (प्रातिपदिक) + bhuja (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन (Accusative plural); तत्पुरुषः—"अप्रधृष्यौ भुजौ यस्य" (invincible-armed) + "सत्त्व" (valour/strength) → "invincible in arm-strength"
bhavataḥof you (sir)
bhavataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbhavat (भवत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (Genitive singular)
mat-kula-aṅkurānthe offspring of my family line
mat-kula-aṅkurān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmat (अस्मद्-प्रातिपदिक) + kula (प्रातिपदिक) + aṅkura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन (Accusative plural); तत्पुरुषः—"मम कुलस्य अङ्कुरान्" (sprouts/offspring of my lineage)
kathamhow?
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (how?)
eka-padein a single stroke
eka-pade:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rooteka (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; सप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (adverbial: in one step/at once)
duṣṭāwicked
duṣṭā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
vanitāwoman
vanitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvanitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
saṃgarein battle
saṃgare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन (Locative singular)
avadhītkilled
avadhīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava-han (अव + हन् धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (she killed)