Shloka 11
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
विशुक्र उवाच देवकि प्राकृत इव प्राप्तः शोकस्य वश्यताम् / लपसि त्वे प्रति सुतान्प्राप्तमृत्यून्महाहवे
Transliteration
viśukra uvāca devaki prākṛta iva prāptaḥ śokasya vaśyatām / lapasi tve prati sutānprāptamṛtyūnmahāhave
Translation
Viśukra nói: “Hỡi Devakī, ngươi như kẻ phàm tục, đã bị sầu khổ chế ngự. Ngươi than khóc vì các con trai đã gặp tử vong trong đại chiến.”
Word by Word
विशुक्रःViśukra
विशुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
देवकिO Devakī
देवकि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवकी (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
प्राकृतःordinary / common
प्राकृतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'प्राप्तः' इत्यस्य/सः इत्यस्य विशेषणम्
इवas if
इव:
Upamāna (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)
प्राप्तःhaving reached / having come to
प्राप्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र + √आप् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
शोकस्यof grief
शोकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
वश्यताम्subjection / being under the sway
वश्यताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवश्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; भाववाचक-तद्धित (state of being under control)
लपसिyou speak / lament
लपसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√लप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
तुbut / indeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
एO!
ए:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootए (अव्यय)
Formअव्यय; संबोधन/उद्बोधन-निपात (vocative particle)
प्रतिtowards / regarding
प्रति:
Pratiyogin (प्रतियोगिन्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वसर्ग-निपात; दिशार्थे/सम्बन्धे (towards/with regard to)
सुतान्sons
सुतान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
प्राप्तमृत्यून्doomed to death / death-bound
प्राप्तमृत्यून्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त + मृत्यु (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; कर्मधारयः (प्राप्तः मृत्युः येषाम्/प्राप्तमृत्यवः—'doomed')
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + आहव (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् आहवः)