Shloka 72
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
चतुर्बाहुमखान्भूत्वा भण्डदैत्यकुमारकान् / आगतान्युद्धकृत्याय बाला कौतूहलं दधे
Transliteration
caturbāhumakhānbhūtvā bhaṇḍadaityakumārakān / āgatānyuddhakṛtyāya bālā kautūhalaṃ dadhe
Translation
Thấy các hoàng tử Daitya của Bhaṇḍa, bốn tay và đầu ngựa, kéo đến để gây chiến, cô thiếu nữ liền khởi lòng hiếu kỳ.
Word by Word
चतुर्-बाहु-मखान्the four-armed ones
चतुर्-बाहु-मखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचतुर् + बाहु + मख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘चत्वारो बाहवो यस्य’ इति (four-armed ones)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√भू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund) ‘having become’
भण्ड-दैत्य-कुमारकान्the demon-youths of Bhaṇḍa
भण्ड-दैत्य-कुमारकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभण्ड + दैत्य + कुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘भण्डस्य दैत्यकुमारकाः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
आगतान्arrived
आगतान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘come/arrived’
युद्ध-कृत्यायfor the act/duty of fighting
युद्ध-कृत्याय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4 विभक्ति), एकवचन; तत्पुरुषः—‘युद्धस्य कृत्यम्’ (षष्ठी-तत्पुरुष); dative ‘for battle-duty’
बालाthe girl/maiden
बाला:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन
कौतूहलम्curiosity, eagerness
कौतूहलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौतूहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
दधेheld, assumed, felt
दधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (दधे)