Shloka 38
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
एवं प्रवृत्ते समरे वीराणां च भयङ्करे / अशक्ये स्मर्तुमप्यन्तं कातरत्ववतां नृणाम् / भीषणानां भीषणे च शस्त्रव्यापारदुर्गमे
Transliteration
evaṃ pravṛtte samare vīrāṇāṃ ca bhayaṅkare / aśakye smartumapyantaṃ kātaratvavatāṃ nṛṇām / bhīṣaṇānāṃ bhīṣaṇe ca śastravyāpāradurgame
Translation
Khi trận chiến diễn tiến như thế, đáng sợ ngay cả với bậc dũng sĩ; còn kẻ nhút nhát thì chẳng thể tưởng nổi điểm tận cùng—đó là sự kinh hoàng giữa muôn kinh hoàng, hiểm trở bởi muôn cuộc vận dụng binh khí.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
प्रवृत्तेwhen (the battle) had begun
प्रवृत्ते:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु) → प्रवृत्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when (it) had commenced’
समरेin battle
समरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
वीराणाम्of heroes
वीराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
भयङ्करेterrifying
भयङ्करे:
अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootभयङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (समरे)
अशक्येimpossible (to...)
अशक्ये:
अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootअ-शक्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (समरे/प्रवृत्ते)
स्मर्तुम्to remember
स्मर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose/complement)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘to remember’
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे (even/also)
अन्तम्the end/limit
अन्तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कातरत्व-वताम्of those who had cowardice
कातरत्व-वताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootकातरत्व (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तद्धितान्त (मतुप्/वत्-प्रत्ययार्थ), ‘possessing cowardice’
नृणाम्of men
नृणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
भीषणानाम्of the dreadful
भीषणानाम्:
सम्बन्ध-विशेषण (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषणम् (नृणाम्)
भीषणेin the dreadful (scene)
भीषणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘in the dreadful (battle)’
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शस्त्र-व्यापार-दुर्गमेhard to pass through because of weapon-action
शस्त्र-व्यापार-दुर्गमे:
अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + व्यापार (प्रातिपदिक) + दुर्गम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (भीषणे/समरे) — ‘hard to traverse due to weapon-activity’