Shloka 25
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
पुनः सिंहासनं प्राप्य महेन्द्रः सुरसेवितः / त्रैलोक्यं पालयामास पूर्ववत्पूर्वदेवजित्
Transliteration
punaḥ siṃhāsanaṃ prāpya mahendraḥ surasevitaḥ / trailokyaṃ pālayāmāsa pūrvavatpūrvadevajit
Translation
Lại lên ngôi sư tử, Mahendra được chư thiên phụng sự, cai trị Tam giới như thuở trước—như bậc từng là kẻ thắng chư thần ngày xưa.
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
सिंहासनम्the throne
सिंहासनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंहासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआप् (धातु) + प्र- (उपसर्ग) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (gerund)
महेन्द्रःMahendra (Indra)
महेन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: महान् इन्द्रः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुरसेवितःserved by the gods
सुरसेवितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-तत्पुरुष/उपपदसमासभाव: सुरैः सेवितः; क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास: त्रयः लोकाः यस्य तत्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पालयामासruled; protected
पालयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; (आमास-योगः)
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनावाचक (adverb: ‘as before’)
पूर्वदेवजित्conqueror of the former gods
पूर्वदेवजित्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + जित् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (विशेषणरूप नाम): पूर्वान् देवान् जितवान्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (महेन्द्रस्य विशेषणम्)