Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चाक्षुषसर्गवर्णनं नाम सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तम त्वथ पर्याये मनोर्वैवस्वतस्य ह / मारीचात्कश्यपाद्देवा जज्ञिरे परमर्षयः

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa do thần Vāyu thuyết giảng, phần đầu, mục anuṣaṅga thứ hai, là chương thứ 37 mang tên “Mô tả sự sáng tạo thời Cākṣuṣa”. Sūta nói: Ở vòng thứ bảy của Manu Vaivasvata, từ Kaśyapa thuộc dòng Marīci, các chư thiên và các bậc đại ṛṣi đã sinh ra.

Verse 2

आदित्या वसवी रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः / भृगवोंऽगिरसश्चैव ते ऽष्ठौ देवगणाः स्मृताः

Āditya, Vasu, Rudra, Sādhya, Viśvedevas, đoàn Marut, Bhṛgu và Aṅgiras—đó là tám nhóm chư thiên được ghi nhớ trong smṛti.

Verse 3

आदित्या मरुतो रुद्रा विज्ञेयाः कश्यपात्मजाः / साध्याश्य वसवो विश्वे धर्मपुत्रास्त्रयो गणाः

Āditya, Marut và Rudra cần được biết là con của Kaśyapa; còn Sādhya, Vasu và Viśvedevas—ba đoàn này là con của Dharma.

Verse 4

भृगोस्तु भृगवो देवा ह्यङ्गिरसोंऽगिरः सुताः / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नित्ये ते छन्दजा मताः

Từ Bhṛgu xuất hiện các Bhṛgu như những vị thần, và từ Aṅgiras xuất hiện các con của Aṅgiras; trong Manvantara Vaivasvata này, họ được xem là thường hằng và sinh từ chandas (nhịp điệu thánh).

Verse 5

एते ऽपि च गमिष्यन्ति महान्तं कालपर्ययात् / एवं सर्गस्तु मारीचो विज्ञेयः सांप्रतः शुभः

Họ cũng sẽ đi đến kết cuộc lớn lao theo sự xoay vần của thời gian; vì thế, sự sáng tạo liên hệ với Marīci này nên được hiểu là cát tường trong hiện tại.

Verse 6

तेजस्वी सांप्रतस्तेषामिन्द्रो नाम्ना महाबलः / अतीतानागता ये च वर्त्तन्ते सांप्रतं च ये

Trong thời hiện tại của họ, có vị thần rực sáng, đại lực, mang danh “Indra” đang ngự trị. Những bậc đã qua, sẽ đến và đang hiện hữu—tất thảy đều thuộc quyền chủ tể của Ngài.

Verse 7

सर्वे मन्वन्तरेद्रास्ते विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः / भूतभव्यभवन्नाथाः सहस्राक्षाः पुरन्दराः

Tất cả các Indra trong mỗi Manvantara đều nên biết là có những dấu tướng tương đồng. Các Ngài là chúa tể của quá khứ, vị lai và hiện tại; bậc nghìn mắt; được xưng là Purandara.

Verse 8

सघवन्तश्चते सर्वे शृङ्गिणो वज्रपाणयः / सर्वैः क्रतुशतेनेष्टं पृथक्छतगुणेन तु

Tất cả các Ngài đều là Saghavanta, có sừng và cầm chày Vajra. Mỗi vị đều đã cử hành trọn một trăm kratu (đại tế), và riêng từng vị lại làm iṣṭi với công đức tăng gấp trăm lần.

Verse 9

त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / अभिभूयावतिष्ठन्ति धर्माद्यैः कारणैरपि

Trong tam giới, các hữu tình có vận hành và cả những gì bền vững như sao Bắc Cực—đều bị chi phối bởi các nhân như Dharma v.v., rồi an trụ theo vị trí của mình.

Verse 10

तेजसा तपसा बुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः / भूतभव्यभवन्नाथा यथा ते प्रभविष्णवः

Nhờ tejas (oai quang), tapas (khổ hạnh), trí tuệ, sức mạnh, śruti (thánh điển) và dũng lực, các Ngài—chúa tể của quá khứ, vị lai và hiện tại—trở nên hùng cường và đầy năng lực như thế.

Verse 11

एतत्सर्वं प्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत / भूतभव्यभवद्ध्येत त्समृतं लोकत्रयं द्विजैः

Ta sẽ nói hết thảy điều này; hãy lắng nghe lời ta. Nhờ quán niệm quá khứ, tương lai và hiện tại, các bậc dvija đã ghi nhớ Tam giới.

Verse 12

भूर्लोको ऽयं स्मृतो भूतमन्तरिक्षं भवत्स्मृतम् / भव्यं स्मृतं दिवं ह्येतत्तेषां वक्ष्यामि साधनम्

Cõi Bhūr được nhớ là ‘quá khứ’, còn trung giới (antarikṣa) là ‘hiện tại’. Cõi trời được nhớ là ‘tương lai’; nay ta sẽ nói về phương tiện để đạt đến chúng.

Verse 13

ध्यायता लोकनामानि ब्रह्मणाग्रे विभाषितम् / भूरिति व्याहृतं पूर्वं भूर्लोको ऽयमभूत्तदा

Khi quán niệm danh xưng các cõi, Phạm Thiên (Brahmā) đã cất lời từ thuở ban đầu. Trước hết Ngài thốt vyāhṛti ‘bhūḥ’; khi ấy cõi Bhūr này liền hiện khởi.

Verse 14

भू सत्तायां स्मृतो धातुस्तथासौ लोकदर्शने / भूतत्वाद्दर्शनाच्चैव भूर्लोको ऽयमभूत्ततः

Căn ‘bhū’ được ghi nhận mang nghĩa ‘tồn tại’, và cũng được biết trong cái nhìn của thế gian. Do tính là ‘bhūta’ và do sự hiển lộ để thấy, nên cõi Bhūr này đã thành.

Verse 15

अतो ऽयं प्रथमो लोको भूतत्वाद्भूर्द्वजैः स्मृतः / भूते ऽस्मिन्भवदित्युक्तं द्वितीयं ब्रह्मणा पुनः

Vì thế, cõi thứ nhất này do tính là bhūta nên các bậc dvija ghi nhớ là ‘bhūḥ’. Rồi ngay trong bhūta ấy, Phạm Thiên lại gọi cõi thứ hai là ‘bhavaḥ’.

Verse 16

भवदित्यत्पद्यमाने काले शब्दो ऽयमुच्यते / भवनात्तु भुवल्लोको निरुत्तया हि निरुच्यते

Khi ‘bhavat’ phát sinh đúng thời, danh từ này được xưng tụng. Từ ‘bhavana’ mà cõi ‘bhuvaḥ’ được giải thích theo phép nirukta.

Verse 17

अन्तरिक्षं भवत्तस्माद्द्वितीयो लोक उच्यते / उत्पन्ने तु तथा लोके द्वितीये ब्रह्मणा पुनः

Từ đó sinh ra cõi trung không (antarikṣa), nên được gọi là thế giới thứ hai. Khi thế giới thứ hai ấy đã phát sinh, Brahmā lại…

Verse 18

भव्येति व्याहृतं पश्चाद्भव्यो लोकस्ततो ऽभवत् / अनागते भव्य इत शब्द एष विभाव्यते

Sau đó, vyāhṛti ‘bhavya’ được xướng lên; từ đó cõi mang tên Bhavya hình thành. Từ ‘bhavya’ cũng được hiểu là ‘điều chưa đến’, tức tương lai.

Verse 19

तस्माद्भव्यो ह्यसौ लोको नामतस्त्रिदिवं स्मृतम् / भूरितीयं स्मृता भूमिरन्तरिक्षं भुवः स्मृतम्

Vì thế cõi Bhavya ấy được ghi nhớ với danh xưng ‘tridiva’. ‘Bhūḥ’ được hiểu là đất, còn ‘bhuvaḥ’ là trung không (antarikṣa).

Verse 20

दिवं स्मृतं तथा भव्यं त्रलोक्यस्यैष निर्णयः / त्रैलोक्ययुक्तैर्व्याहारैस्तिस्रो व्याहृतयो ऽभवन्

‘Diva’ cũng được ghi nhớ như Bhavya; đó là sự quyết định về ba cõi. Từ những lời xưng tụng gắn với tam giới ấy, ba vyāhṛti đã thành.

Verse 21

नाथ इत्येष धातुर्वै धातुज्ञैः पालने स्मृतः / यस्माद्भूतस्य लोकस्य भव्यस्य भवतस्तथा

Từ ‘nātha’ theo các bậc thông hiểu căn tố được hiểu là ‘che chở, nuôi dưỡng’; vì Ngài gìn giữ thế gian quá khứ, hiện tại và vị lai.

Verse 22

लोकत्रयस्य नाथास्ते तस्मादिन्द्राद्विजैः स्मृताः / प्रधानभूता देवेन्द्रा गुणभूतास्तथैव च

Họ là bậc Chúa tể của ba cõi; vì thế các bậc Bà-la-môn gọi họ là ‘Indra’. Các Devendra vừa thuộc về Pradhāna, lại cũng thuộc về Guṇa.

Verse 23

मन्वन्तरेषु ये देवा यज्ञभाजो भवन्ति हि / यज्ञगन्धर्वरक्षांसि पिशाचो रगमानुषाः

Trong các manvantara, những vị thần nhận phần trong tế lễ—Yajña-Gandharva, Rakṣasa, Piśāca và Ragamānuṣa—chính là như vậy.

Verse 24

महिमानः स्मृता ह्येते देवेन्द्राणां तु सर्वशः / देवेन्द्रा गुरवो नाथा राजानः पितरो हि ते

Đây là những vinh quang của các Devendra được ghi nhớ trọn vẹn: Devendra là bậc thầy, là đấng hộ trì, là vua, và quả thật như cha lành.

Verse 25

रक्षन्तीमाः प्रजा ह्येते धर्मेणेह सुरोत्तमाः / इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं देवेन्द्राणां समासतः

Những bậc Surottama này bảo hộ muôn dân nơi đây bằng dharma; như vậy, đặc tướng của các Devendra đã được nói tóm lược.

Verse 26

सप्तर्षीन्संप्रवक्ष्यामि सांप्रतं ये दिवं श्रिताः / गाधिजः कौशिको धीमान्विश्वामित्रो महातपाः

Nay ta sẽ nói về các Thất Tiên hiện đang an trú nơi cõi trời: Viśvāmitra, con của Gādhi, thuộc dòng Kauśika, bậc trí tuệ, đại khổ hạnh.

Verse 27

भार्गवो जमदग्निश्च ह्यौर्वपुत्रः प्रतापवान् / बृहस्पतिसुतश्चापि भरद्वाजो महा यशाः

Jamadagni thuộc dòng Bhārgava, cùng người con của Aurva đầy uy lực; và Bharadvāja, con của Bṛhaspati, bậc đại danh tiếng.

Verse 28

औतथ्यो गौतमो विद्वाञ्शरद्वान्नाम धार्मिकः / स्वायंभुवो ऽत्रिर्भगवान्ब्रह्मकोशः सपञ्चमः

Autathya, Gautama bậc học giả, và Śaradvān, người giữ đạo; cùng Atri Bhagavān, sinh từ Svayambhū—vị thứ năm, được gọi là Brahmakośa.

Verse 29

षष्ठो वसिष्ठपुत्रस्तु वसुमांल्लोकविश्रुतः / वत्सरः काश्यपश्यैव सप्तैते साधुसंमताः

Vị thứ sáu là Vasumān, con của Vasiṣṭha, lừng danh trong đời; cùng Vatsara và Kāśyapa—bảy vị ấy đều được bậc hiền thánh tôn nhận.

Verse 30

एते सप्तर्षयश्योक्ता वर्त्तन्ते सांप्रतेंऽतरे / इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेब च

Bảy vị Thất Tiên ấy đã được nêu ra; hiện nay các ngài đang hiện hữu ở cõi trung gian (mỗi vị trong cảnh giới của mình). Lại có Ikṣvāku, Nṛga, Dhṛṣṭa và Śaryāti nữa.

Verse 31

नरिष्यन्तश्चविख्यातो नाभागो दिष्ट एव च / करूषश्च पृषध्रश्च पांशुश्चनवमः स्मृतः

Nariṣyanta nổi danh; Nābhāga và Diṣṭa cũng vậy; cùng Karūṣa, Pṛṣadhra và Pāṃśu—được ghi nhớ là người thứ chín.

Verse 32

मनोर्वैवस्वतस्यैते नव पुत्राः सुधार्मिकाः / कीर्तिता वै तथा ह्येते सप्तमं चैतदन्तरम्

Chín người con ấy của Manu Vaivasvata đều rất mực hộ trì Chánh pháp; họ được ca tụng như vậy, và đây chính là Manvantara thứ bảy.

Verse 33

इत्येष ह मया पादो द्वितीयः कथितोद्विजाः / विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं कथयाम्यहम्

Hỡi các bậc dvija, như vậy ta đã thuật xong phần thứ hai theo thứ tự và tường tận; nay ta còn nói gì thêm nữa?