Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 194
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
वत्सं तु मम तं पश्य क्षरेयं येन वत्सला / समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं धर्म्मभृतां वर / यथा विस्पन्दमानं मे क्षीरं सर्वत्र भावयेत्
Transliteration
vatsaṃ tu mama taṃ paśya kṣareyaṃ yena vatsalā / samāṃ ca kuru sarvatra māṃ tvaṃ dharmmabhṛtāṃ vara / yathā vispandamānaṃ me kṣīraṃ sarvatra bhāvayet
Translation
“Hãy nhìn con bê của ta; nhờ nó mà ta sẽ tuôn sữa với lòng mẫu tử. Hỡi bậc tối thượng trong những người gìn giữ Dharma, xin hãy làm cho ta bằng phẳng khắp nơi, để dòng sữa đang rung động của ta lan tỏa mọi miền.”
Word by Word
वत्सम्calf
वत्सम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: निपात (particle; contrast/emphasis)
ममmy
मम:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive/6th), एकवचन
तम्that (one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
क्षरेयम्I should yield/flow (milk)
क्षरेयम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षर् (धातु) + एय (विधिलिङ्/optative)
Formविधिलिङ् (optative/potential), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
येनby which
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental/3rd), एकवचन
वत्सलाaffectionate (to the calf)
वत्सला:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवत्सल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाम्even/level
समाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समां = समतलां)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कुरुmake
कुरु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
धर्मभृताम्of the upholders of dharma
धर्मभृताम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म + √भृ (धातु)→भृत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), बहुवचन (plural); समासः: धर्मं बिभ्रति इति धर्मभृतः (those who uphold dharma)
वरO best (one)
वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यथाso that/as
यथा:
Prakāra/Upamāna (प्रकार/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: उपमान/यथार्थ-सम्बन्ध (as/so that)
विस्पन्दमानम्trembling/quivering
विस्पन्दमानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√स्पन्द् (धातु) + शानच् (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, parasmaipada sense), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मेmy
मे:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive) एकवचन; (enclitic)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
भावयेत्may cause to be / may make (it) spread
भावयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु) + णिच् (causative) → √भावय्
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद