Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 133
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
सांख्यज्ञानवतां निष्ठा गतिः शमदमात्मनाम् / यत्तदव्यक्तमतं प्रकृतिर्ब्रह्म शाश्वतम्
Transliteration
sāṃkhyajñānavatāṃ niṣṭhā gatiḥ śamadamātmanām / yattadavyaktamataṃ prakṛtirbrahma śāśvatam
Translation
Sự kiên định của bậc có trí Sāṃkhya và đích đến tối thượng của tự ngã được tu śama–dama chính là điều được gọi là ‘vô hiển’—đó là Prakṛti, đó là Brahman vĩnh cửu.
Word by Word
सांख्य-ज्ञान-वताम्of those possessing Sāṃkhya knowledge
सांख्य-ज्ञान-वताम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसांख्य (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित प्रत्यय)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural; तद्धितान्त (वत्) ‘possessing’; समासः: सांख्यज्ञानस्य वत् (having Sāṃkhya-knowledge)
निष्ठाsteadfastness; final resort
निष्ठा:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootनिष्ठा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
गतिःgoal; course; refuge
गतिः:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
शम-दम-आत्मनाम्of those whose selves have tranquility and restraint
शम-दम-आत्मनाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural; समासः: शमदमौ यस्य आत्मा सः (self of tranquility and restraint) → here gen.pl. ‘of those whose self is (endowed with) śama and dama’
यत्that which
यत्:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun
तत्that
तत्:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; demonstrative pronoun (correlative to यत्)
अव्यक्त-मतम्considered unmanifest
अव्यक्त-मतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक) + मत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; कर्मधारयः: अव्यक्तं मतं यस्य/यत् (held/considered as unmanifest)
प्रकृतिःPrakṛti; primordial nature
प्रकृतिः:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Karta/Predicate-Noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
शाश्वतम्eternal
शाश्वतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with ब्रह्म/यत्