Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

तस्मादुत्तरमार्गस्थो ह्यमावस्यां निशाकरः / दृश्यते दक्षिणे मार्गे नियमाद्दृश्यते न च

tasmāduttaramārgastho hyamāvasyāṃ niśākaraḥ / dṛśyate dakṣiṇe mārge niyamāddṛśyate na ca

Vì thế vào ngày amāvāsyā, Niśākara (Mặt Trăng) ở lộ trình phía bắc được thấy; còn theo định luật, ở lộ trình phía nam thì không thấy.

tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially; hetu-avyaya (therefore/from that)
uttara-mārga-sthaḥsituated on the northern path
uttara-mārga-sthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom., 1st), Ekavacana; tatpuruṣa: uttare mārge sthaḥ
hiindeed
hi:
Sambandha-sūcaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; avadhāraṇa/hetu particle
amāvasyāmon new-moon day
amāvasyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootamāvasyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Saptamī (Loc., 7th), Ekavacana
niśākaraḥthe Moon
niśākaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom., 1st), Ekavacana; tatpuruṣa: niśāyāḥ karaḥ (maker of night)
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa, Ekavacana; ātmanepada; passive sense
dakṣiṇein the southern
dakṣiṇe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī (Loc., 7th), Ekavacana; agrees with mārge
mārgepath
mārge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī (Loc., 7th), Ekavacana
niyamātdue to rule
niyamāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga (m.), Pañcamī (Abl., 5th), Ekavacana; hetu-ablative
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa, Ekavacana; ātmanepada; passive sense
nanot
na:
Niṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; niṣedha
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; samuccaya