Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 19
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु / तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः
Transliteration
dakṣiṇena tu nīlaśca niṣadhaścottareṇa tu / teṣāṃ madhye mahāmeruḥ svaiḥ pramāṇaiḥ pratiṣṭhitaḥ
Translation
Phía nam là núi Nīla, phía bắc là núi Niṣadha; giữa hai núi ấy, Mahāmeru an trụ vững vàng theo chính các kích thước của mình.
Word by Word
दक्षिणेनto the south
दक्षिणेन:
देशाधिकरण (directional adjunct)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन-रूपेण दिशि अव्ययीभावार्थे (adverbial: on the south/by the south)
तुand/but
तु:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
नीलःNīla (mountain)
नीलः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पर्वतनाम
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
निषधःNiṣadha (mountain)
निषधः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिषध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पर्वतनाम
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
उत्तरेणto the north
उत्तरेण:
देशाधिकरण (directional adjunct)
TypeIndeclinable
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन-रूपेण दिशि अव्ययीभावार्थे (adverbial: to the north)
तुand/but
तु:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महामेरुःthe great Meru
महामेरुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (महान् मेरुः)
स्वैःwith its own
स्वैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् (प्रमाणैः)
प्रमाणैःmeasures/dimensions
प्रमाणैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रतिष्ठितःis established
प्रतिष्ठितः:
कर्मणि-क्रिया (passive predicate)
TypeAdjective
Rootप्रति+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, कर्मणि/भावे (is established)