Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 46
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
पञ्चमी पञ्चम स्यैषा तनुर्नाम्नाग्निरस्तु ते / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं तेजस्तस्योष्णसंज्ञितम्
Transliteration
pañcamī pañcama syaiṣā tanurnāmnāgnirastu te / ityukte yaccharīrasthaṃ tejastasyoṣṇasaṃjñitam
Translation
“Hỡi Pañcamī, thân thứ năm này của ngươi hãy mang danh ‘Agni’.” Khi lời ấy được thốt ra, quang lực trú trong thân ấy được gọi là ‘Uṣṇa’, tức sức nóng thiêng.
Word by Word
पञ्चमीthe fifth (feminine)
पञ्चमी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्चमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ordinal/name-form
पञ्चमO fifth (one)
पञ्चम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; address to 'O fifth'
स्यbe (may it be)
स्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; वैदिक/छान्दस रूप ‘स्य’ = ‘अस्तु/भव’
एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; demonstrative pronoun
तनुःbody; form
तनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नाम्नाby name; as (called)
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तेof you; your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन (enclitic)
इतिthus
इति:
Vacana-marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
उक्तेwhen said; upon being spoken
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘उक्ते’ = ‘when (it was) said’
यत्which
यत्:
Karta/Karma (कर्ता/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; relative pronoun
शरीर-स्थम्situated in the body
शरीर-स्थम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशरीर (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (सप्तमी-तत्पुरुष: शरीरस्थ = ‘in the body’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तेजःsplendor; energy
तेजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्यof that; of him/it
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; demonstrative pronoun
उष्ण-संज्ञितम्called ‘heat’; designated as hot
उष्ण-संज्ञितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउष्ण (प्रातिपदिक) + संज्ञित (संज्ञा + इत कृदन्त)
Formतत्पुरुष समास (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘having the designation “hot”’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन