Shloka 1
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऋषिवंशवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः // ८// ऋषय ऊचुः कथं द्विवारावुत्पन्ना भवानी प्राक्सती तु या / आसीद्दाक्षायणी पूर्वमुमा कथमजायत
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde ṛṣivaṃśavarṇanaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ // 8// ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ dvivārāvutpannā bhavānī prāksatī tu yā / āsīddākṣāyaṇī pūrvamumā kathamajāyata
Translation
Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa do thần Vāyu thuyết, ở phần giữa, nơi Upoddhāta-pāda thứ ba, kết thúc chương thứ tám mang tên “Mô tả dòng tộc các Rishi”. Các rishi thưa rằng: “Bhavānī, vốn trước là Satī, vì sao lại sinh ra hai lần? Nàng xưa là Dākṣāyaṇī, nay Umā đã giáng sinh thế nào?”
Word by Word
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति (closure)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa
श्रीब्रह्माण्डे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रीब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (महत् पुराणम्)
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
विशेषण (adjectival)
TypeAdjective
Rootवायु + प्रोक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (वायुनाऽ प्रोक्तम्) विशेषणम् (qualifying महापुराणे)
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (मध्यः भागः)
तृतीयthird
तृतीय:
विशेषण (adjectival)
TypeAdjective
Rootतृतीय (क्रमसंख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम् (qualifying उपोद्धातपादे)
उपोद्धातपादेin the introductory section (pāda)
उपोद्धातपादे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (उपोद्धातस्य पादः)
ऋषिवंशवर्णनम्description of the sages' lineages
ऋषिवंशवर्णनम्:
कर्ता/विषय (topic-title)
TypeNoun
Rootऋषि + वंश + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (ऋषीणां वंशस्य वर्णनम्)
नामnamed
नाम:
नामनिर्देश (naming)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (title marker: 'called')
अष्टमःeighth
अष्टमः:
विशेषण (adjectival)
TypeAdjective
Rootअष्टम (क्रमसंख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम् (qualifying अध्यायः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
कथम्how
कथम्:
प्रश्न (interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
द्विवारम्twice
द्विवारम्:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootद्विवार (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; अव्ययवत् (adverbial: 'two times')
उत्पन्नाborn/arisen
उत्पन्ना:
विधेय (predicate)
TypeAdjective
Rootउद्-√पद्/पन् (उत्पद्) (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to भवानी)
भवानीBhavānī (Pārvatī)
भवानी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राक्formerly
प्राक्:
कालाधिकरण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/before)
सतीSatī
सती:
समानााधिकरण (apposition)
TypeNoun
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (भवानी-समानााधिकरण)
तुindeed/but
तु:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात
याwho
या:
सम्बन्ध (relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दाक्षायणीDākṣāyaṇī (daughter of Dakṣa)
दाक्षायणी:
समानााधिकरण (apposition)
TypeNoun
Rootदाक्षायणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सती-समानााधिकरण)
पूर्वम्earlier
पूर्वम्:
कालाधिकरण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/earlier)
उमाUmā
उमा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कथम्how
कथम्:
प्रश्न (interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
अजायतwas born/arose
अजायत:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन