Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
ऋषय ऊचुः गन्धर्वी चोर्वशी देवी राजानं मानुषं कथम् / उत्सृज्य तं च संप्राप्ता तन्नो ब्रूहि च दुष्कृतम्
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ gandharvī corvaśī devī rājānaṃ mānuṣaṃ katham / utsṛjya taṃ ca saṃprāptā tanno brūhi ca duṣkṛtam
Translation
Các hiền triết nói: “Nữ thần Urvasi, vị gandharvi, đã vì sao bỏ vị vua phàm nhân ấy mà đến đây? Xin nói cho chúng tôi biết lỗi lầm ấy.”
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; Parasmaipada; irregular perfect of √वच्
गन्धर्वीthe Gandharva-woman
गन्धर्वी:
कर्ता (Subject, in question)
TypeNoun
Rootगन्धर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
उर्वशीUrvaśī
उर्वशी:
समनाधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular; apposition to गन्धर्वी
देवीthe goddess
देवी:
समनाधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular; apposition
राजानम्the king
राजानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular
मानुषम्human
मानुषम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular; qualifies राजानम्
कथम्how?
कथम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; interrogative adverb
उत्सृज्यhaving abandoned
उत्सृज्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootउत्-सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) from √सृज् with prefix उत्-; ‘having abandoned’
तम्him
तम्:
कर्म (Object of उत्सृज्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
संप्राप्ताhaving reached, having come
संप्राप्ता:
कर्ता (Agent, in question)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formकृत (past active participle in feminine, क्त) from √आप् with prefixes सम्-प्र-; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with उर्वशी/गन्धर्वी
तत्that
तत्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular; object of ब्रूहि
नःto us
नः:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी बहुवचन-रूप (enclitic): ‘of us/to us’; here dative sense ‘to us’
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
क्रिया (Command)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; Parasmaipada
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
दुष्कृतम्the wrongdoing, misdeed
दुष्कृतम्:
कर्म (Object/apposition)
TypeNoun
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular; in apposition to तत्