Shloka 40
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ततः प्रचेतसा वाक्यं मन्यमानो ऽवधीरितम् / चुकोप तमभिप्रेक्ष्य रामः शस्त्रभृतां वरः
Transliteration
tataḥ pracetasā vākyaṃ manyamāno 'vadhīritam / cukopa tamabhiprekṣya rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ
Translation
Bấy giờ, cho rằng lời của Pracetas (Varuṇa) bị xúc phạm, Rāma—bậc nhất trong hàng người cầm binh khí—vừa nhìn thấy liền nổi giận.
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर्ये (temporal adverb)
pracetasāby Pracetas (Varuṇa)
pracetasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpracetas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
vākyamthe statement
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
manyamānaḥthinking/considering
manyamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootman (कृदन्त; √man मन् + शानच्)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present participle/शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आत्मनेपदी भावः
avadhīritamdisregarded
avadhīritam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootava-dhīr (कृदन्त; √dhīr ‘to disregard’ + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(vākyam) avadhīritam’
cukopabecame angry
cukopa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kup (धातु; कुप्)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
abhiprekṣyahaving looked at
abhiprekṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√prekṣ (कृदन्त; प्रेक्ष् + ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having looked at’
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
śastrabhṛtāmof weapon-bearers
śastrabhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśastra-bhṛt (प्रातिपदिक; शस्त्र + भृत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; ‘शस्त्रं बिभ्रति’ इति तत्पुरुष
varaḥthe best
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन