Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 31
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
दिलीपस्तु ततःश्रीमानशेषां पृथिवीमिमाम् / पालयामास धर्मेण विजित्य सकलानरीन्
Transliteration
dilīpastu tataḥśrīmānaśeṣāṃ pṛthivīmimām / pālayāmāsa dharmeṇa vijitya sakalānarīn
Translation
Sau đó, vua Dilīpa uy nghi đã chinh phục mọi kẻ thù và trị vì toàn cõi địa cầu này theo Dharma.
Word by Word
दिलीपःKing Dilīpa
दिलीपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिलीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (temporal/sequence adverb)
श्रीमान्prosperous, illustrious
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjective)
अशेषाम्entire, without remainder
अशेषाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier of पृथिवीम्)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम, विशेषण (of पृथिवीम्)
पालयामासruled, protected
पालयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘he protected/ruled’
धर्मेणby righteousness, justly
धर्मेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/प्रकारवाचक
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + जि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (prior action)
सकलान्all
सकलान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (of अरिन्)
अरीन्enemies
अरीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन