Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः
Transliteration
prayayau rathamāruhya bhāryābhyāṃ sahito mudā / jagāma rathaghoṣeṇa meghanādātiśaṅkibhiḥ
Translation
Ngài vui mừng lên xe, cùng hai hoàng hậu mà khởi hành. Tiếng xe vang rền khiến người ta ngỡ như tiếng sấm mây, lòng đầy kinh hãi.
Word by Word
प्रययौset out/went forth
प्रययौ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to प्रययौ)
TypeVerb
Rootआ + रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having mounted’
भार्याभ्याम्with (his) two wives
भार्याभ्याम्:
सहकारक/करण (Instrument/Accompaniment)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Karaṇa/Instrument—manner)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
रथ-घोषेणby/with the chariot’s rumble
रथ-घोषेण:
करण (Karaṇa/Instrument—means/sound)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रथस्य घोषः)
मेघ-नाद-अति-शङ्किभिःwith those greatly alarmed (thinking it thunder)
मेघ-नाद-अति-शङ्किभिः:
सहकारक (Accompaniment/Associates)
TypeAdjective
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय) + शङ्किन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः (मेघनाद इव अति शङ्किनः = very fearful as if of thunder)