Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
रामो ऽहं तवा दासो ऽस्मि प्रोच्चरन्निति भूपते / जग्राह चरणौ चापि विधिवत्सज्जनाग्रणीः
Transliteration
rāmo 'haṃ tavā dāso 'smi proccaranniti bhūpate / jagrāha caraṇau cāpi vidhivatsajjanāgraṇīḥ
Translation
Vừa xưng: “Tâu bậc quân vương, con là Rama, là kẻ tôi tớ của ngài”, người đứng đầu hàng thiện nhân liền theo đúng nghi lễ nắm lấy đôi chân ngài.
Word by Word
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive), एकवचन
दासःservant
दासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (अहम् इत्यस्य विशेष्य-समनाधिकरण)
अस्मिam
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रोच्चरन्uttering aloud
प्रोच्चरन्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + उद् + चर् (धातु) + शतृ (प्रत्यय) → उच्चरन् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (absolutive-like participial usage: 'while uttering')
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थ-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-द्योतक अव्यय (quotative particle)
भूपतेO king
भूपते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
जग्राहtook, grasped
जग्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चरणौ(two) feet
चरणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, द्विवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
विधिवत्duly, according to rite
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (according to rule/rite)
सज्जन-अग्रणीःleader of the good people
सज्जन-अग्रणीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्/सज्जन (प्रातिपदिक) + अग्रणी (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (सज्जनानाम् अग्रणीः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन