Shloka 47
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
मा शोकभावं नृपते प्रयाहि नैवानुशोचन्ति महानुभावाः / यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय
Transliteration
mā śokabhāvaṃ nṛpate prayāhi naivānuśocanti mahānubhāvāḥ / yaste varāyābhavamādisarge sa eva cāhaṃ taṃva sādanāya
Translation
Hỡi bậc quân vương, chớ để lòng chìm trong sầu; người đại đức không than khóc. Đấng đã hiện ra từ thuở sơ khai để ban ân phúc cho ngươi—chính là Ta, đến để thành tựu việc của ngươi.
Word by Word
माdo not
मा:
निषेध (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
शोकभावम्grief-state
शोकभावम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशोक-भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन — state of grief
नृपतेO king
नृपते:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन — O king
प्रयाहिgo (into)
प्रयाहि:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — go/enter (here: do not go into)
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
अनुशोचन्तिgrieve
अनुशोचन्ति:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootअनु + शुच् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन — grieve
महानुभावाःgreat-souled people
महानुभावाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहानुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन — great persons (lit. those of great experience/majesty)
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — who
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन — of you/your
वरायfor a boon
वराय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन — for a boon
अभवम्I became
अभवम्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (aorist), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन — I became/I was
आदिसर्गेin the first creation
आदिसर्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआदि-सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन — in the primordial creation
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — he
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — I
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन — him/that
वैindeed
वै:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक/खलु-अर्थे (assertive particle)
सादनायfor destruction
सादनाय:
प्रयोजन (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन — for destruction/bringing down