Shloka 18
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
मुहूर्त्तमात्रेण च भार्गवेण तत्पुष्कराक्षस्य बलं समग्रम् / अनेकराजन्यकुलं हतेश्वरं इतं नवाक्षौहिणिकं भृशातुरम्
Transliteration
muhūrttamātreṇa ca bhārgaveṇa tatpuṣkarākṣasya balaṃ samagram / anekarājanyakulaṃ hateśvaraṃ itaṃ navākṣauhiṇikaṃ bhṛśāturam
Translation
Chỉ trong một khoảnh khắc, Bhargava đã tiêu diệt toàn bộ quân đội chín Akshauhini của Pushkaraksha và nhiều gia đình hoàng gia, khiến họ mất đi người lãnh đạo và vô cùng đau khổ.
Word by Word
मुहूर्तमात्रेणin just a moment
मुहूर्तमात्रेण:
काल-करण (Instrument of time)
TypeNoun
Rootमुहूर्त-मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (measure: 'only a moment')
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भार्गवेणby the Bhārgava (Paraśurāma)
भार्गवेण:
करण (Karaṇa/Agent-instr.)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तत्of that/of him
तत्:
सम्बन्ध (Relation)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धार्थे (genitival sense in compound)
पुष्कराक्षस्यof Puṣkarākṣa
पुष्कराक्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootपुष्कराक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
बलम्army/strength
बलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
समग्रम्entire
समग्रम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (of बलम्)
अनेकराजन्यकुलम्many kṣatriya clans
अनेकराजन्यकुलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअनेक-राजन्य-कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (many + royal-warrior + clan)
हतईश्वरम्whose lord was slain
हतईश्वरम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त from हन्) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (यस्य ईश्वरः हतः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of कुलम्/बलम्)
इतंreduced/come to (a state)
इतं:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootइ (धातु)
Formक्त (Past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अर्थे: गत/प्राप्त (gone/come to)
नवाक्षौहिणिकम्consisting of nine akṣauhiṇīs
नवाक्षौहिणिकम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootनव-अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (नव + अक्षौहिणी); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
भृशातुरम्greatly afflicted
भृशातुरम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootभृश-आतुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (exceedingly + distressed)