Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 47
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः / तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः
Transliteration
khadirāsanakharjūraiḥ saṃkulaṃ badarīdrumaiḥ / tatra praviśya vai rāmo hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ
Translation
Trong khu rừng rậm rạp cây khadira, āsana, chà là và badarī, Rāma, người không hề mang vết thương, đã bước vào nơi ấy.
Word by Word
खदिरासनखर्जूरैःwith khadira-, āsana-, and date-palms
खदिरासनखर्जूरैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootखदिर + आसन + खर्जूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective copulative)
संकुलम्dense, crowded
संकुलम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with implied वनम्/स्थानम्)
बदरीद्रुमैःwith jujube trees
बदरीद्रुमैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबदरी + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (badaryāḥ drumāḥ)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having entered)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अकृतव्रणसंयुतःendowed with being unwounded (uninjured)
अकृतव्रणसंयुतः:
विशेषण (Qualifier of रामः/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअकृत + व्रण + संयुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (नञ्-पूर्वपद: akṛta-vraṇa = ‘unwounded’) + ‘saṃyuta’ (endowed with)