Shloka 44
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
यच्च ब्रह्मसुता राजन्समायाता सरस्वती / त्रीन्संपूरयितुं कुण्डानग्निहोत्रस्य वै विधेः
Transliteration
yacca brahmasutā rājansamāyātā sarasvatī / trīnsaṃpūrayituṃ kuṇḍānagnihotrasya vai vidheḥ
Translation
Và tâu Đại vương, Sarasvatī—ái nữ của Phạm Thiên—cũng đến đó để theo đúng nghi thức Agnihotra mà làm đầy đủ ba hố tế (kuṇḍa).
Word by Word
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (Correlative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ब्रह्मसुताdaughter of Brahmā
ब्रह्मसुता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + सुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ब्रह्मणः सुता
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
समायाताarrived
समायाता:
कर्तृविशेषण (Predicate participle of subject)
TypeVerb
Rootया (धातु) + सम्-आ (उपसर्ग) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come/arrived’
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (numeral adjective qualifying ‘कुण्डान्’)
सम्पूरयितुम्to fill
सम्पूरयितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootसम् + पूर् (धातु) (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive), उद्देश्य/प्रयोजन (purpose); धातु: पूर् ‘to fill’
कुण्डान्pits/ponds (kuṇḍas)
कुण्डान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अग्निहोत्रस्यof the Agnihotra rite
अग्निहोत्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि + होत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अग्नेः होत्रम्
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
विधेःof the rule/ordinance
विधेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन