Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 49
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो
Transliteration
tapasvindvijaputra kṣmāṃ nirbhūpāṃ karttumicchasi / triḥ saptakṛtvaḥ kopena sāhasaste mahānbaṭo
Translation
Hỡi ẩn sĩ, con của bậc Dvija! Ngươi muốn khiến cõi đất này không còn vua chúa ư? Trong cơn giận đến ba lần bảy lượt—quả là gan dạ lớn lao, hỡi đứa trẻ!
Word by Word
तपस्विन्O ascetic
तपस्विन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case), एकवचन
द्विजपुत्रO son of a brāhmaṇa (twice-born)
द्विजपुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; ‘द्विजस्य पुत्रः’
क्ष्माम्the earth
क्ष्माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्ष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन
निर्भूपाम्without kings
निर्भूपाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + भूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘भूपैः वर्जिता’/‘भूप-रहिता’ (without kings) विशेषणम् (of क्ष्माम्)
कर्तुम्to make
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त; तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजन/उद्देश्य (purpose)
इच्छसिyou wish
इच्छसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषण
सप्तकृत्वःseven times
सप्तकृत्वः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त + कृत्वस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; ‘seven times’ क्रियाविशेषण
कोपेनwith anger / out of anger
कोपेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु (instrument/cause)
साहसःboldness/violence
साहसः:
Viśeṣya-dharma (विशेष्यधर्म/प्रेडिकेट)
TypeNoun
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन; (predicate noun)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th case), एकवचन (enclitic)
महान्great
महान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘साहसः’ विशेषणम्
बटुO boy (young brahmacārin)
बटु:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन