Shloka 108
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्रजाः स्थावरजङ्गमाः / युगादौ सकृदुत्पन्नास्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्
Transliteration
manvantareṣu sarveṣu prajāḥ sthāvarajaṅgamāḥ / yugādau sakṛdutpannāstiṣṭhantīhāprasaṃyamāt
Translation
Trong mọi manvantara, các loài hữu tình bất động và động vật sinh ra một lần vào đầu yuga, rồi tồn tại nơi đây vì chưa có sự chế ngự của hủy diệt.
Word by Word
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (Loc. 7), बहुवचन (pl.)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग (all genders), सप्तमी विभक्ति (Loc. 7), बहुवचन (pl.); विशेषण
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), बहुवचन (pl.)
स्थावर-जङ्गमाःstationary and moving
स्थावर-जङ्गमाः:
विशेषण (qualifier of प्रजाः)
TypeAdjective
Rootस्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.) (agreeing with प्रजाः by sense; often treated as adj. plural), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), बहुवचन (pl.); इतरेतर-द्वन्द्व (copulative): ‘stationary and moving’
युग-आदौat the beginning of the age
युग-आदौ:
अधिकरण (time-locative)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (Loc. 7), एकवचन (sg.); सप्तमी-तत्पुरुष/अव्ययीभावार्थ: ‘at the beginning of the yuga’
सकृत्once
सकृत्:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb: once)
उत्पन्नाःhaving arisen/produced
उत्पन्नाः:
विशेषण (qualifier of प्रजाः)
TypeVerb
Rootउत्√पद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), बहुवचन (pl.); कर्तरि/भावे प्रयोगे विशेषणरूपेण प्रजाः प्रति
तिष्ठन्तिthey remain/stand
तिष्ठन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Pres.), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.)
इहhere
इह:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb: here)
अप्रसंयमात्due to lack of restraint/control
अप्रसंयमात्:
अपादान (cause/source; Ablative)
TypeNoun
Rootअ-प्रसंयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.)/नपुंसक (n.) (abstract), पञ्चमी विभक्ति (Abl. 5), एकवचन (sg.); नञ्-समासपूर्वक (negated): ‘from lack of restraint/control’