Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
आत्मनो ऽनुग्रहार्थाय शरण्यं भक्तवत्सलम् / आविर्भूतं महाराज दृष्ट्वा रामः ससंभ्रमम्
Transliteration
ātmano 'nugrahārthāya śaraṇyaṃ bhaktavatsalam / āvirbhūtaṃ mahārāja dṛṣṭvā rāmaḥ sasaṃbhramam
Translation
Tâu Đại vương, thấy Đấng Thần linh là nơi nương tựa, thương mến người sùng tín, hiện thân để ban ân, Rama liền tràn đầy kính sợ và xúc động.
Word by Word
आत्मनःof himself / of the Self
आत्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
अनुग्रह-अर्थायfor (the) purpose of grace
अनुग्रह-अर्थाय:
सम्प्रदान (चतुर्थी/Dative purpose)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): अनुग्रहस्य अर्थः
शरण्यम्the refuge-giving one
शरण्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootशरण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
भक्त-वत्सलम्affectionate to devotees
भक्त-वत्सलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: भक्तेषु वत्सलः
आविर्भूतम्manifested / appeared
आविर्भूतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootआविर्भू (धातु)
Formकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
महा-राजO great king
महा-राज:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समास: महान् राजा
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), अव्यय (Indeclinable)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
स-सम्भ्रमम्with agitation / in excitement
स-सम्भ्रमम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्भ्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययप्रयोग (Adverbial): स + सम्भ्रमम् = सम्भ्रमसहितम्