Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 28

Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial

Devanagari script

ज्येष्ठा श्रेष्ठा च या राज्ञो महिषीणां च भारत । नाम्ना कृतद्युतिस्तस्यै यज्ञोच्छिष्टमदाद् द्विज: ॥ २८ ॥

Transliteration

jyeṣṭhā śreṣṭhā ca yā rājño mahiṣīṇāṁ ca bhārata nāmnā kṛtadyutis tasyai yajñocchiṣṭam adād dvijaḥ

Translation

Hỡi Parīkṣit, bậc ưu tú của dòng Bharata, phần còn lại của lễ tế (prasāda) được hiền giả Aṅgirā ban cho hoàng hậu đứng đầu và hoàn hảo nhất trong muôn hoàng hậu của Citraketu, tên là Kṛtadyuti.

Synonyms

• ज्येष्ठा: eldest
• ज्येष्ठा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• श्रेष्ठा: best
• श्रेष्ठा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• या: who
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन

• महिषीणाम्: of the queens
• महिषीणाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन

• कृतद्युतिः: Kṛtadyuti (name of the queen)
• कृतद्युतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहि: कृतं द्युतिः यस्याः सा = ‘she whose splendor is made/renowned’ (proper name)

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन

• यज्ञ-उच्छिष्टम्: the remnants of the sacrifice
• यज्ञ-उच्छिष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + उच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: यज्ञस्य उच्छिष्टम्

• अदात्: gave
• अदात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्विजः: the brāhmaṇa
• द्विजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

Characters & Entities

• Kṛtadyuti
• Parīkṣit Mahārāja

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about yajña remnants (yajñocchiṣṭa)?

This verse shows yajñocchiṣṭa as sanctified remnants of a sacrifice, given by a brāhmaṇa as a blessed, spiritually potent gift—here bestowed upon the chief queen, Kṛtadyuti.

Why did Śukadeva Gosvāmī mention Kṛtadyuti by name in Canto 6 Chapter 14?

Śukadeva identifies the principal queen to clarify who received the sacrificial remnants, an important narrative detail in the unfolding account of the king’s household and the results of the brāhmaṇa’s ritual act.

Practical application: How can devotees apply the idea of sanctified remnants in modern life?

Treat offerings and blessed food (prasāda) as sacred—receive them with respect and gratitude, and let that reverence deepen one’s devotion and dharmic living.