Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 14

Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial

Devanagari script

तस्यैकदा तु भवनमङ्गिरा भगवानृषि: । लोकाननुचरन्नेतानुपागच्छद्यद‍ृच्छया ॥ १४ ॥

Transliteration

tasyaikadā tu bhavanam aṅgirā bhagavān ṛṣiḥ lokān anucarann etān upāgacchad yadṛcchayā

Translation

Một lần nọ, bậc hiền thánh Aṅgirā đầy uy lực, đang du hành khắp các cõi mà không vướng bận việc gì, theo ý nguyện nhiệm mầu đã tình cờ đến cung điện của vua Citraketu.

Synonyms

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, षष्ठी, एकवचन

• एकदा: once
• एकदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/विरोधसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrastive particle)

• भवनम्: palace/house
• भवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन

• अङ्गिराः: Aṅgirā
• अङ्गिराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भगवान्: venerable, divine
• भगवान्: Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of ऋषिः

• ऋषिः: sage
• ऋषिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लोकान्: worlds/people
• लोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अनुचरन्: wandering/following
• अनुचरन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनुचर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)

• एतान्: these
• एतान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण of लोकान्

• उपागच्छत्: approached
• उपागच्छत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + गम् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (idiomatic: 'by chance')

Characters & Entities

• Aṅgirā Ṛṣi
• King Citraketu

FAQs

Why does the Srimad Bhagavatam say a great sage comes 'by chance' (yadṛcchayā)?

Here 'by chance' indicates providence—by the Lord’s arrangement, a saintly person appears at the exact moment a soul is ready for transformation.

Who is speaking this verse about Aṅgirā’s arrival at Citraketu’s palace?

Śukadeva Gosvāmī narrates this event to Mahārāja Parīkṣit while describing the turning point in King Citraketu’s life.

What is the practical lesson of this verse for modern life?

Seek and value saintly association—life-changing guidance often enters unexpectedly, and recognizing it can redirect one toward devotion and inner healing.