Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

Śrīla Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Sau khi bỏ thân nai, vua Bharata—bậc paramabhāgavata—sinh vào một gia đình brāhmaṇa vô cùng thanh tịnh. Có một brāhmaṇa thuộc dòng Aṅgirā, đầy đủ phẩm chất brāhmaṇa: chế ngự tâm và căn, khổ hạnh, svādhyāya và học Veda, bố thí, tri túc, nhẫn nại, khiêm nhu, học vấn, không ganh ghét, tự chứng và hỷ lạc nội tâm; ông luôn chìm trong phụng sự bhakti đối với Chúa. Với người vợ đầu, ông có chín người con trai đồng đức hạnh; với người vợ thứ hai, ông sinh đôi—một con trai và một con gái. Người con trai ấy được nói là bậc paramabhāgavata và rājarsi tối thượng: chính là Bharata, sau khi rời thân nai đã đạt thân cuối cùng với địa vị brāhmaṇa.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, sau khi bỏ thân nai, Mahārāja Bharata sinh vào một gia đình Bà-la-môn vô cùng thanh tịnh. Có một vị Bà-la-môn thuộc dòng Aṅgirā, đầy đủ phẩm hạnh: chế ngự tâm và giác quan, chuyên cần tự học kinh Veda, biết bố thí và xả ly, luôn tri túc, nhẫn nại, nhu hòa, uyên bác, không ganh ghét, tự chứng ngộ và hoan hỷ trong bhakti phụng sự Bhagavān. Với người vợ đầu, ông có chín người con trai đồng đức; với người vợ thứ hai, ông sinh đôi—một trai một gái. Người con trai ấy được biết là Bharata, bậc bhāgavata tối thượng và hàng đầu trong các thánh vương; đó là câu chuyện về lần sinh sau khi bỏ thân nai của ngài.

Verse 3

तत्रापि स्वजनसङ्गाच्च भृशमुद्विजमानो भगवत: कर्मबन्धविध्वंसनश्रवणस्मरणगुणविवरणचरणारविन्दयुगलं मनसा विदधदात्मन: प्रतिघातमाशङ्कमानो भगवदनुग्रहेणानुस्मृतस्वपूर्वजन्मावलिरात्मानमुन्मत्तजडान्धबधिरस्वरूपेण दर्शयामास लोकस्य ॥ ३ ॥

Ở đó nữa, ngài hết sức e ngại việc giao du với thân quyến không phải người sùng kính, vì sợ lại sa ngã. Trong lòng, ngài luôn an trú nơi đôi chân sen của Bhagavān, lắng nghe và tưởng niệm vinh quang của Ngài—những điều phá tan xiềng xích nghiệp quả. Nhờ ân huệ của Chúa, ngài nhớ rõ các biến cố đời trước; vì thế trước mắt thế gian, ngài tự biểu hiện như kẻ điên—đần độn, mù và điếc—để không ai tìm cách chuyện trò, và nhờ vậy ngài tránh được ác hữu.

Verse 4

तस्यापि ह वा आत्मजस्य विप्र: पुत्रस्‍नेहानुबद्धमना आसमावर्तनात्संस्कारान् यथोपदेशं विदधान उपनीतस्य च पुन: शौचाचमनादीन् कर्मनियमाननभिप्रेतानपि समशिक्षयदनुशिष्टेन हि भाव्यं पितु: पुत्रेणेति ॥ ४ ॥

Người cha Bà-la-môn có tâm trí bị ràng buộc bởi tình thương con đối với Jaḍa Bharata, nên luôn quyến luyến ngài. Vì Jaḍa Bharata không thích hợp bước vào giai đoạn gia chủ, người cha chỉ làm các nghi lễ thanh tịnh (saṁskāra) theo lời dạy cho đến hết thời kỳ brahmacarya. Dẫu Jaḍa Bharata không muốn nhận chỉ dẫn, người cha vẫn dạy các quy tắc hành trì như giữ sạch sẽ và ācaman, nghĩ rằng con trai phải được cha giáo huấn.

Verse 5

स चापि तदु ह पितृसन्निधावेवासध्रीचीनमिव स्म करोति छन्दांस्यध्यापयिष्यन्सह व्याहृतिभि: सप्रणवशिरस्त्रिपदीं सावित्रीं ग्रैष्मवासन्तिकान्मासानधीयानमप्यसमवेतरूपं ग्राहयामास ॥ ५ ॥

Jaḍa Bharata cư xử trước mặt cha như kẻ ngu, dù cha đã cố gắng dạy tri thức Veda. Ngài cố ý làm ngược lại để cha hiểu rằng mình không thích hợp được dạy và sẽ thôi cố gắng. Chẳng hạn, bảo rửa tay sau khi đi vệ sinh thì ngài lại rửa trước. Dẫu vậy, cha vẫn muốn dạy trong mùa xuân và mùa hạ: cố truyền mantra Sāvitrī (Gāyatrī) ba câu cùng oṁkāra và các vyāhṛti; nhưng suốt bốn tháng vẫn không thành công.

Verse 6

एवं स्वतनुज आत्मन्यनुरागावेशितचित्त: शौचाध्ययनव्रतनियमगुर्वनलशुश्रूषणाद्यौपकुर्वाणककर्माण्यनभियुक्तान्यपि समनुशिष्टेन भाव्यमित्यसदाग्रह: पुत्रमनुशास्य स्वयं तावद् अनधिगतमनोरथ: कालेनाप्रमत्तेन स्वयं गृह एव प्रमत्त उपसंहृत: ॥ ६ ॥

Như vậy, người cha Bà-la-môn có tâm trí bị cuốn trong tình thương con, nên cứ bám chặt vào đứa con của mình. Với sự cố chấp không đúng, ông vẫn tiếp tục dạy con các quy tắc của brahmacarya—giữ sạch sẽ, học tập, các lời nguyện và giới luật, phụng sự thầy, và nghi lễ tế lửa—dù con không hề chuyên tâm. Ước vọng của ông không thành. Giống như bao người mê đắm gia thất mà quên cái chết, ông cũng lơ là; nhưng Thời gian (Tử thần) không bao giờ lơ là—đến đúng lúc, nó xuất hiện và cuốn ông đi ngay trong chính ngôi nhà mình.

Verse 7

अथ यवीयसी द्विजसती स्वगर्भजातं मिथुनं सपत्‍न्या उपन्यस्य स्वयमनुसंस्थया पतिलोकमगात् ॥ ७ ॥

Sau đó, người vợ trẻ của vị Bà-la-môn giao đôi con sinh đôi—con trai và con gái—cho người vợ cả, rồi tự nguyện chết theo chồng và đi đến Patiloka.

Verse 8

पितर्युपरते भ्रातर एनमतत्प्रभावविदस्त्रय्यां विद्यायामेव पर्यवसितमतयो न परविद्यायां जडमतिरिति भ्रातुरनुशासननिर्बन्धान्न्यवृत्सन्त ॥ ८ ॥

Sau khi cha qua đời, chín người anh em cùng cha khác mẹ của Jaḍa Bharata—cho rằng ngài ngu độn—chỉ bám vào tri thức Tam Veda và bỏ dở nỗ lực của cha trong việc giáo dục ngài về minh triết tối thượng, tức bhakti phụng sự Thượng Đế.

Verse 9

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

Những kẻ thấp hèn như loài thú hai chân gọi ngài là điên, đần, điếc và câm; nhưng ngài vẫn nói năng cho hợp ý họ và làm việc theo ý họ, không hề phản bác. Thức ăn có được do khất thực, do tiền công hay tự nhiên đến—ít hay nhiều, ngon hay dở, cũ hay hư—ngài đều nhận và ăn, không vì khoái lạc giác quan. Đã lìa ngã chấp thân xác, ngài an trú trong niềm an lạc của tri kiến thanh tịnh, nên các đối đãi vui-buồn không thể chạm đến ngài.

Verse 10

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

Giữa lạnh nóng, gió và mưa, ngài không hề che thân, như một con bò đực; thân thể rắn chắc, cơ bắp. Ngài nằm trên đất, không xoa dầu, không tắm rửa. Vì thân thể lấm bụi bẩn, hào quang và trí tuệ của ngài bị che khuất như bảo châu lớn bị đất phủ. Chỉ mang khố bẩn và sợi chỉ thiêng sẫm màu; tuy sinh trong dòng Bà-la-môn, người đời gọi ngài là “brahma-bandhu” và khinh miệt, nên ngài lang thang đây đó trong sự bỏ mặc ấy.

Verse 11

यदा तु परत आहारं कर्मवेतनत ईहमान: स्वभ्रातृभिरपि केदारकर्मणि निरूपितस्तदपि करोति किन्तु न समं विषमं न्यूनमधिकमिति वेद कणपिण्याकफलीकरणकुल्माषस्थालीपुरीषादीन्यप्यमृतवदभ्यवहरति ॥ ११ ॥

Jaḍa Bharata chỉ làm việc để có thức ăn. Vì thế các anh em cùng cha khác mẹ lợi dụng điều ấy, bắt ngài làm việc đồng áng đổi lấy chút cơm, nhưng ngài không biết phân biệt chỗ cần san phẳng hay để gồ ghề, ít hay nhiều. Họ cho ngài gạo vỡ, bã dầu, trấu, hạt bị sâu, cả phần cơm cháy dính nồi; vậy mà ngài vẫn vui vẻ ăn như thể cam lồ.

Verse 12

अथ कदाचित्कश्चिद् वृषलपतिर्भद्रकाल्यै पुरुषपशुमालभतापत्यकाम: ॥ १२ ॥

Khi ấy, một thủ lĩnh bọn cướp xuất thân từ gia đình śūdra, vì khát khao có con trai, muốn thờ phụng Nữ thần Bhadrakālī bằng cách hiến tế một người đần độn, bị xem chẳng hơn gì loài vật.

Verse 13

तस्य ह दैवमुक्तस्य पशो: पदवीं तदनुचरा: परिधावन्तो निशि निशीथसमये तमसाऽऽवृतायामनधिगतपशव आकस्मिकेन विधिना केदारान् वीरासनेन मृगवराहादिभ्य: संरक्षमाणमङ्गिर:प्रवरसुतमपश्यन् ॥ १३ ॥

Người bị bắt làm vật tế ấy đã thoát đi do ý trời. Bọn thuộc hạ chạy khắp nơi trong đêm khuya tối đặc mà vẫn không tìm thấy. Lang thang vô định, chúng bất ngờ đến một ruộng lúa và thấy Jaḍa Bharata, người con ưu tú của dòng Āṅgirā, ngồi trên chỗ cao trong tư thế vīrāsana, canh giữ ruộng khỏi nai và lợn rừng.

Verse 14

अथ त एनमनवद्यलक्षणमवमृश्य भर्तृकर्मनिष्पत्तिं मन्यमाना बद्ध्वा रशनया चण्डिकागृहमुपनिन्युर्मुदा विकसितवदना: ॥ १४ ॥

Rồi chúng xét thấy những dấu hiệu không tì vết của Jaḍa Bharata và cho rằng ông rất hợp làm “người-thú” để tế. Nghĩ rằng việc của chủ sẽ thành, chúng trói ông bằng dây thừng; mặt mày rạng rỡ vui mừng, chúng dẫn ông đến đền thờ Caṇḍikā (Kālī).

Verse 15

अथ पणयस्तं स्वविधिनाभिषिच्याहतेन वाससाऽऽच्छाद्य भूषणालेपस्रक्तिलकादिभिरुपस्कृतं भुक्तवन्तं धूपदीपमाल्यलाजकिसलयाङ्कुरफलोपहारोपेतया वैशससंस्थयामहता गीतस्तुतिमृदङ्गपणवघोषेण च पुरुषपशुं भद्रकाल्या: पुरत उपवेशयामासु: ॥ १५ ॥

Sau đó, bọn trộm theo nghi thức tưởng tượng của chúng đã tắm rửa Jaḍa Bharata, mặc cho ông y phục mới, trang sức như cho vật tế, xoa dầu thơm, điểm tilaka, bôi đàn hương và đeo vòng hoa. Chúng cho ông ăn no nê rồi đưa đến trước Nữ thần Bhadrakālī, dâng hương, đèn, vòng hoa, thóc rang, cành non, mầm non, trái cây và hoa. Giữa tiếng ca tụng và âm vang trống mṛdaṅga cùng kèn paṇava, chúng cho “người-thú” ấy ngồi trước mặt Nữ thần.

Verse 16

अथ वृषलराजपणि: पुरुषपशोरसृगासवेन देवीं भद्रकालीं यक्ष्यमाणस्तदभिमन्त्रितमसिमतिकरालनिशितमुपाददे ॥ १६ ॥

Khi ấy, một tên trộm đóng vai vị tư tế chính, sẵn sàng dâng máu của Jaḍa Bharata—kẻ mà chúng tưởng là “người-thú”—lên Nữ thần Bhadrakālī để uống như rượu. Vì vậy hắn cầm lấy thanh gươm cực kỳ đáng sợ và sắc bén, đã được chú nguyện bằng thần chú của Bhadrakālī, rồi giơ lên để giết Jaḍa Bharata.

Verse 17

इति तेषां वृषलानां रजस्तम:प्रकृतीनां धनमदरजउत्सिक्तमनसां भगवत्कलावीरकुलं कदर्थीकृत्योत्पथेन स्वैरं विहरतां हिंसाविहाराणां कर्मातिदारुणं यद्ब्रह्मभूतस्य साक्षाद्ब्रह्मर्षिसुतस्य निर्वैरस्य सर्वभूतसुहृद: सूनायामप्यननुमतमालम्भनं तदुपलभ्य ब्रह्मतेजसातिदुर्विषहेण दन्दह्यमानेन वपुषा सहसोच्चचाट सैव देवी भद्रकाली ॥ १७ ॥

Khi những kẻ trộm cướp ngu muội định hiến tế Jada Bharata, người bạn của muôn loài, Nữ thần Bhadrakali không thể chịu đựng được điều đó. Bà lập tức hiện ra từ bức tượng với thân thể rực cháy bởi luồng ánh sáng chói lòa không thể chịu nổi.

Verse 18

भृशममर्षरोषावेशरभसविलसितभ्रुकुटिविटपकुटिलदंष्ट्रारुणेक्षणाटोपातिभयानकवदना हन्तुकामेवेदं महाट्टहासमतिसंरम्भेण विमुञ्चन्ती तत उत्पत्य पापीयसां दुष्टानां तेनैवासिना विवृक्णशीर्ष्णां गलात्स्रवन्तमसृगासवमत्युष्णं सह गणेन निपीयातिपानमदविह्वलोच्चैस्तरां स्वपार्षदै: सह जगौ ननर्त च विजहार च शिर:कन्दुकलीलया ॥ १८ ॥

Trong cơn thịnh nộ, Nữ thần đã chặt đầu tất cả bọn trộm cướp bằng chính thanh kiếm của chúng. Bà uống dòng máu nóng hổi của họ và bắt đầu chơi đùa với những chiếc đầu bị cắt rời như thể chúng là những quả bóng.

Verse 19

एवमेव खलु महदभिचारातिक्रम: कार्त्स्‍न्येनात्मने फलति ॥ १९ ॥

Quả thật, bất cứ ai xúc phạm đến một bậc vĩ nhân đều sẽ phải gánh chịu sự hủy diệt hoàn toàn.

Verse 20

न वा एतद्विष्णुदत्त महदद्भ‍ुतं यदसम्भ्रम: स्वशिरश्छेदन आपतितेऽपि विमुक्तदेहाद्यात्मभावसुद‍ृढहृदयग्रन्थीनां सर्वसत्त्वसुहृदात्मनां निर्वैराणां साक्षाद्भ‍गवतानिमिषारिवरायुधेनाप्रमत्तेन तैस्तैर्भावै: परिरक्ष्यमाणानां तत्पादमूलमकुतश्चिद्भ‍यमुपसृतानां भागवतपरमहंसानाम् ॥ २० ॥

Sukadeva Gosvami nói: Này vua Pariksit, những tín đồ đã giải thoát khỏi quan niệm về thân xác không hề run sợ ngay cả khi đối mặt với cái chết, bởi vì Thượng Đế luôn bảo vệ họ bằng đĩa Sudarsana của Ngài.