The Orbit of the Sun, the Measure of Day and Night, and the Sun-God’s Chariot
तत्रत्यानां दिवसमध्यङ्गत एव सदाऽऽदित्यस्तपति सव्येनाचलं दक्षिणेन करोति ॥ ८ ॥ यत्रोदेति तस्य ह समानसूत्रनिपाते निम्लोचति यत्र क्वचन स्यन्देनाभितपति तस्य हैष समानसूत्रनिपाते प्रस्वापयति तत्र गतं न पश्यन्ति ये तं समनुपश्येरन् ॥ ९ ॥
tatratyānāṁ divasa-madhyaṅgata eva sadādityas tapati savyenācalaṁ dakṣiṇena karoti; yatrodeti tasya ha samāna-sūtra-nipāte nimlocati yatra kvacana syandenābhitapati tasya haiṣa samāna-sūtra-nipāte prasvāpayati tatra gataṁ na paśyanti ye taṁ samanupaśyeran.
Chúng sinh cư trú trên núi Sumeru luôn nóng như lúc chính ngọ, vì đối với họ mặt trời luôn ở ngay trên đỉnh đầu. Mặt trời hướng về các chòm sao mà chuyển động ngược chiều kim đồng hồ, đặt Sumeru ở bên trái; nhưng do ảnh hưởng của gió dakṣiṇāvarta, nó lại dường như chuyển động thuận chiều kim đồng hồ, như thể ngọn núi ở bên phải. Nơi đối diện với chỗ thấy mặt trời mọc sẽ thấy mặt trời lặn; và nơi đối diện với chỗ là chính ngọ sẽ là nửa đêm. Cũng vậy, người ở nơi mặt trời lặn nếu đến xứ đối diện sẽ không thấy mặt trời trong cùng trạng thái ấy.
This verse explains that along the Sun’s same line of movement, it can be rising for one region while setting for another; where it illuminates some, it simultaneously brings night (sleep) to others.
Śukadeva Gosvāmī is describing the cosmic arrangement to Mahārāja Parīkṣit, explaining how the Sun’s motion relates to day, night, and visibility between regions.
It highlights how perspective changes with position: what is “day” for one may be “night” for another—encouraging humility, patience, and a broader view when judging circumstances.