Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 34
Guṇa-viveka, Haṁsa-gītā, and the Yoga that Cuts False Ego
ईक्षेत विभ्रममिदं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्नस्त्रिधा गुणविसर्गकृतो विकल्प: ॥ ३४ ॥
īkṣeta vibhramam idaṁ manaso vilāsaṁ dṛṣṭaṁ vinaṣṭam ati-lolam alāta-cakram vijñānam ekam urudheva vibhāti māyā svapnas tridhā guṇa-visarga-kṛto vikalpaḥ
Hãy thấy thế giới vật chất này là một ảo ảnh riêng biệt, chỉ là trò diễn của tâm: các vật tồn tại chập chờn, hôm nay còn mai mất, như vệt đỏ do que lửa quay tròn tạo ra. ātman vốn chỉ là một trạng thái ý thức thanh tịnh duy nhất; nhưng māyā khiến nó hiện ra muôn vẻ. Do các guna, ý thức bị phân thành thức, mộng và ngủ sâu; mọi sai biệt tri giác ấy thật ra chỉ là māyā, như một giấc mơ.
The Lord now describes an additional process for transcending the illusory interaction of the material mind and material sense objects. Lāsa means “jumping” or “dancing,” and thus manaso vilāsam here indicates that the material mind is jumping superficially from one conception of life to another. Our original consciousness, however, is one ( vijñānam ekam ). Therefore, one should carefully study the flickering “here today, gone tomorrow” nature of the material world and detach oneself from the illusory variety of māyā.
FAQs
This verse says the mind’s shifting display is like a whirling firebrand—appearing real but vanishing moment to moment—while the reality is one consciousness that māyā makes seem diversified through the modes of nature.
Because it vividly shows how a single point of fire, when moved, appears as a circle—just as one consciousness, when filtered through guṇas and mental vikalpa, appears as a complex world of variety.
Treat thoughts and perceptions as temporary vikalpas—seen and then gone—and repeatedly return to the steady witness-consciousness through sādhana (hearing, chanting, and remembrance of the Lord), rather than chasing the mind’s flickering projections.