Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच अथर्ववित्सुमन्तुश्च शिष्यमध्यापयत् स्वकाम् । संहितां सोऽपि पथ्याय वेददर्शाय चोक्तवान् ॥ १ ॥

Sūta nói: Hiền triết Sumantu, bậc thẩm quyền về Atharva Veda, đã dạy saṁhitā của mình cho đệ tử Kabandha; Kabandha lại truyền cho Pathya và Vedadarśa.

Verse 2

शौक्लायनिर्ब्रह्मबलिर्मोदोष: पिप्पलायनि: । वेददर्शस्य शिष्यास्ते पथ्यशिष्यानथो श‍ृणु । कुमुद: शुनको ब्रह्मन् जाजलिश्चाप्यथर्ववित् ॥ २ ॥

Các đệ tử của Vedadarśa là Śauklāyani, Brahmabali, Modoṣa và Pippalāyani. Nay hãy nghe tên các đệ tử của Pathya nữa—hỡi bậc brāhmaṇa: Kumuda, Śunaka và Jājali; tất cả đều tinh thông Atharva Veda.

Verse 3

बभ्रु: शिष्योऽथाङ्गिरस: सैन्धवायन एव च । अधीयेतां संहिते द्वे सावर्णाद्यास्तथापरे ॥ ३ ॥

Babhru và Saindhavāyana, đệ tử của Śunaka, đã học hai phần trong bản biên tập Atharva Veda của thầy mình. Đệ tử của Saindhavāyana là Sāvarṇa, cùng các đệ tử của những đại hiền triết khác, cũng học theo bản Atharva Veda này.

Verse 4

नक्षत्रकल्प: शान्तिश्च कश्यपाङ्गिरसादय: । एते आथर्वणाचार्या: श‍ृणु पौराणिकान् मुने ॥ ४ ॥

Nakṣatrakalpa, Śāntikalpa, Kaśyapa, Āṅgirasa và các vị khác cũng là những ācārya của Atharva Veda. Nay, hỡi hiền triết, hãy lắng nghe ta nêu danh các bậc thẩm quyền về văn học Purāṇa.

Verse 5

त्रय्यारुणि: कश्यपश्च सावर्णिरकृतव्रण: । वैशम्पायनहारीतौ षड् वै पौराणिका इमे ॥ ५ ॥

Trayyāruṇi, Kaśyapa, Sāvarṇi, Akṛtavraṇa, Vaiśampāyana và Hārīta—đó là sáu bậc thầy của các Purāṇa.

Verse 6

अधीयन्त व्यासशिष्यात् संहितां मत्पितुर्मुखात् । एकैकामहमेतेषां शिष्य: सर्वा: समध्यगाम् ॥ ६ ॥

Mỗi vị trong số họ đã học một bộ saṁhitā Purāṇa từ miệng phụ thân ta, Romaharṣaṇa, đệ tử của Śrīla Vyāsadeva. Ta trở thành môn đồ của cả sáu bậc ấy và thấu triệt mọi cách trình bày trí tuệ Purāṇa của họ.

Verse 7

कश्यपोऽहं च सावर्णी रामशिष्योऽकृतव्रण: । अधीमहि व्यासशिष्याच्चत्वारो मूलसंहिता: ॥ ७ ॥

Romaharṣaṇa, đệ tử của Vedavyāsa, đã phân chia các Purāṇa thành bốn bộ saṁhitā căn bản. Kaśyapa và ta, cùng Sāvarṇi và Akṛtavraṇa—môn đồ của Rāma—đã học bốn phần ấy.

Verse 8

पुराणलक्षणं ब्रह्मन् ब्रह्मर्षिभिर्निरूपितम् । श‍ृणुष्व बुद्धिमाश्रित्य वेदशास्त्रानुसारत: ॥ ८ ॥

Hỡi bậc brāhmaṇa, những đặc tướng của Purāṇa đã được các brahmarṣi xác định theo đúng kinh điển Veda. Vậy hãy nương nơi trí tuệ và lắng nghe với tâm chú ý.

Verse 9

सर्गोऽस्याथ विसर्गश्च वृत्तिरक्षान्तराणि च । वंशो वंशानुचरितं संस्था हेतुरपाश्रय: ॥ ९ ॥ दशभिर्लक्षणैर्युक्तं पुराणं तद्विदो विदु: । केचित् पञ्चविधं ब्रह्मन् महदल्पव्यवस्थया ॥ १० ॥

Hỡi bà-la-môn, các bậc uyên thâm dạy rằng Purāṇa có mười đề mục: sáng tạo (sarga), sáng tạo tiếp theo (visarga), sự nuôi dưỡng (vṛtti), sự hộ trì, các thời Manu, các vương triều, hành trạng các vua, sự hoại diệt (pralaya), động cơ (hetu) và nơi nương tựa tối thượng (apāśraya). Có học giả nói Đại Purāṇa nói đủ mười, còn Tiểu Purāṇa chỉ nói năm.

Verse 10

सर्गोऽस्याथ विसर्गश्च वृत्तिरक्षान्तराणि च । वंशो वंशानुचरितं संस्था हेतुरपाश्रय: ॥ ९ ॥ दशभिर्लक्षणैर्युक्तं पुराणं तद्विदो विदु: । केचित् पञ्चविधं ब्रह्मन् महदल्पव्यवस्थया ॥ १० ॥

Hỡi bà-la-môn, những bậc am tường nói rằng Purāṇa được nhận biết bởi mười đặc trưng. Có người cho rằng Đại Purāṇa trình bày đủ mười, còn theo phân loại lớn–nhỏ thì Tiểu Purāṇa chỉ trình bày năm.

Verse 11

अव्याकृतगुणक्षोभान्महतत्रिस्त्रवृतोऽहम: । भूतसूक्ष्मेन्द्रियार्थानां सम्भव: सर्ग उच्यते ॥ ११ ॥

Khi các guṇa khuấy động trong prakṛti chưa hiển lộ, mahat-tattva phát sinh. Từ mahat-tattva sinh ra ngã chấp (ahaṅkāra) ba mặt; rồi từ đó hiển lộ các tướng vi tế (tan-mātra), các căn và các cảnh thô. Sự phát sinh của tất cả những điều ấy được gọi là sarga, sự sáng tạo.

Verse 12

पुरुषानुगृहीतानामेतेषां वासनामय: । विसर्गोऽयं समाहारो बीजाद् बीजं चराचरम् ॥ १२ ॥

Sự sáng tạo thứ cấp (visarga), tồn tại nhờ ân huệ của Chúa Tối Thượng, là sự hiển lộ tổng hợp của các vāsanā (khuynh hướng, dục vọng) nơi các jīva. Như hạt giống sinh ra hạt giống, các hành vi nuôi lớn dục vọng vật chất cũng sinh ra các loài hữu tình động và bất động.

Verse 13

वृत्तिर्भूतानि भूतानां चराणामचराणि च । कृता स्वेन नृणां तत्र कामाच्चोदनयापि वा ॥ १३ ॥

Vṛtti là tiến trình nuôi sống, trong đó loài động sống nhờ loài bất động. Với con người, vṛtti là hành động mưu sinh phù hợp với bản tính riêng; hành động ấy có thể do dục vọng ích kỷ thúc đẩy, hoặc do sự chỉ dẫn của śāstra, thuận theo luật của Thượng Đế.

Verse 14

रक्षाच्युतावतारेहा विश्वस्यानु युगे युगे । तिर्यङ्‌मर्त्यर्षिदेवेषु हन्यन्ते यैस्त्रयीद्विष: ॥ १४ ॥

Trong mỗi thời đại, Đấng Acyuta bất khả sai lầm giáng thế trong cõi này giữa loài vật, loài người, các hiền triết và chư thiên. Qua những lila của Ngài, Ngài bảo hộ vũ trụ và diệt trừ kẻ thù của văn hóa Veda.

Verse 15

मन्वन्तरं मनुर्देवा मनुपुत्रा: सुरेश्वरा: । ऋषयोऽशांवताराश्च हरे: षड्‌विधमुच्यते ॥ १५ ॥

Trong mỗi manvantara, sáu hạng nhân vật xuất hiện như sự hiển lộ của Hari: Manu cai trị, các deva chủ yếu, các con của Manu, Indra, các đại hiền triết, và những aṁśa-avatāra của Đấng Tối Thượng.

Verse 16

राज्ञां ब्रह्मप्रसूतानां वंश त्रैकालिकोऽन्वय: । वंशानुचरितं तेषां वृत्तं वंशधराश्च ये ॥ १६ ॥

Các triều đại vua chúa bắt nguồn từ Brahmā nối tiếp không gián đoạn qua quá khứ, hiện tại và tương lai. Tường thuật về các dòng dõi ấy—đặc biệt về những nhân vật nổi bật và các người kế thừa—chính là lịch sử vương tộc.

Verse 17

नैमित्तिक: प्राकृतिको नित्य आत्यन्तिको लय: । संस्थेति कविभि: प्रोक्तश्चतुर्धास्य स्वभावत: ॥ १७ ॥

Sự tiêu hoại vũ trụ có bốn loại: thỉnh thoảng, theo các yếu tố vật chất, liên tục, và tối hậu. Tất cả đều do năng lực tự hữu của Đấng Tối Thượng thực hiện; các bậc học giả gọi chủ đề này là ‘saṁsthā’, tức sự tan rã.

Verse 18

हेतुर्जीवोऽस्य सर्गादेरविद्याकर्मकारक: । यं चानुशायिनं प्राहुरव्याकृतमुतापरे ॥ १८ ॥

Do vô minh, jīva thực hiện các hoạt động vật chất và vì thế, theo một nghĩa nào đó, trở thành nguyên nhân của sự tạo lập, duy trì và tiêu hoại vũ trụ. Có học giả gọi jīva là nhân cách nền tảng của sáng tạo vật chất, còn người khác nói đó là bản ngã chưa hiển lộ.

Verse 19

व्यतिरेकान्वयो यस्य जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु । मायामयेषु तद् ब्रह्म जीववृत्तिष्वपाश्रय: ॥ १९ ॥

Chân Lý Tuyệt Đối Tối Thượng hiện diện trong mọi trạng thái ý thức—thức, mộng và ngủ sâu—trong mọi hiện tượng do māyā biểu lộ, và trong mọi hoạt dụng của chúng sinh; đồng thời Ngài cũng siêu việt, tách biệt khỏi tất cả. An trụ trong bản thể siêu việt của chính mình, Ngài là nơi nương tựa tối hậu và độc nhất.

Verse 20

पदार्थेषु यथा द्रव्यं सन्मात्रं रूपनामसु । बीजादिपञ्चतान्तासु ह्यवस्थासु युतायुतम् ॥ २० ॥

Như một vật tuy mang nhiều hình dạng và tên gọi nhưng yếu tố căn bản vẫn luôn là nền tảng tồn tại của nó, cũng vậy, trong thân vật chất được tạo thành—từ lúc thụ thai (hạt giống) cho đến khi chết—Chân Lý Tuyệt Đối Tối Thượng luôn hiện diện, vừa đồng hành vừa tách biệt.

Verse 21

विरमेत यदा चित्तं हित्वा वृत्तित्रयं स्वयम् । योगेन वा तदात्मानं वेदेहाया निवर्तते ॥ २१ ॥

Khi tâm—tự nhiên hoặc nhờ kỷ luật tu tập yoga—dừng lại khỏi ba vận hành: thức, mộng và ngủ sâu, bấy giờ người ấy nhận biết Paramātmā và rút lui khỏi mọi nỗ lực vật chất.

Verse 22

एवंलक्षणलक्ष्याणि पुराणानि पुराविद: । मुनयोऽष्टादश प्राहु: क्षुल्लकानि महान्ति च ॥ २२ ॥

Các bậc hiền triết tinh thông cổ sử tuyên bố rằng các Purāṇa, theo những đặc trưng khác nhau, được chia thành mười tám Mahāpurāṇa và mười tám Upapurāṇa (Purāṇa phụ).

Verse 23

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं लैङ्गं सगारुडं । नारदीयं भागवतमाग्नेयं स्कान्दसंज्ञितम् ॥ २३ ॥ भविष्यं ब्रह्मवैवर्तं मार्कण्डेयं सवामनम् । वाराहं मात्स्यं कौर्मं च ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट् ॥ २४ ॥

Mười tám Mahāpurāṇa là: Brahma, Padma, Viṣṇu (Vaiṣṇava), Śiva, Liṅga, Garuḍa, Nārada, Bhāgavata, Agni, Skanda, Bhaviṣya, Brahma-vaivarta, Mārkaṇḍeya, Vāmana, Varāha, Matsya, Kūrma và Brahmāṇḍa Purāṇa.

Verse 24

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं लैङ्गं सगारुडं । नारदीयं भागवतमाग्नेयं स्कान्दसंज्ञितम् ॥ २३ ॥ भविष्यं ब्रह्मवैवर्तं मार्कण्डेयं सवामनम् । वाराहं मात्स्यं कौर्मं च ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट् ॥ २४ ॥

Mười tám Đại Purāṇa là: Brahma, Padma, Viṣṇu, Śiva, Liṅga, Garuḍa, Nārada, Bhāgavata, Agni, Skanda; cùng Bhaviṣya, Brahma-vaivarta, Mārkaṇḍeya, Vāmana, Varāha, Matsya, Kūrma và Brahmāṇḍa Purāṇa.

Verse 25

ब्रह्मन्निदं समाख्यातं शाखाप्रणयनं मुने: । शिष्यशिष्यप्रशिष्याणां ब्रह्मतेजोविवर्धनम् ॥ २५ ॥

Hỡi bậc brāhmaṇa, ta đã thuật lại đầy đủ việc Đại hiền Vyāsadeva khai triển các chi phái của Veda, cùng truyền thừa từ đệ tử đến đệ tử của đệ tử. Ai lắng nghe lời này sẽ tăng trưởng brahma-tejas, sức mạnh tâm linh.